Wola Radziszowska

Kościół p.w. Wniebowzięcia NMP z XV w.

*****

Między Skawiną, a Lanckoroną


Do Woli Radziszowskiej warto wstąpić głównie ze względu na XV-wieczny drewniany kościół Wniebowzięcia NMP.

Więcej zdjęć z Woli Radziszowskiej

Jest to klasyczna jednonawowa świątynia, konstrukcji zrębowej. Oszalowana i pokryta gontem. Cechą charakterystyczną kościoła jest wieża z nadwieszoną izbicą, o lekko pochyłych ścianach (Grzesiek mówi na nią "uszatek").

Kościół pomocniczy pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny z k. XV w.; jednonawowy, konstrukcji zrębowej, oszalowany i pokryty gontem; wyposażenie z XVII–XIX w. Kościół drewniany, późnogotycki.  

Izbicowa wieża o lekko pochyłych ścianach jest konstrukcji słupowo-ramowej. W przyziemiu wieża otoczona jest zamkniętymi podcieniami. Wnętrze kościoła nakryte jest stropami. W kościele zachowały się ostrołukowe portale gotyckie.

Stropy i ściany świątyni pokryte są polichromią o motywach figuralnych z 1893 r. Na belce tęczowej umieszczony jest krucyfiks gotycki z początku XVI w.

W ołtarzu głównym z 2. połowy XVII w. znajduje się obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem prawdopodobnie z XVII w. 

Póżnorenesansowe ołtarze boczne pochodzą z końca XVII w. Barokowa ambona datowana jest na koniec XVII w. Ponadto w wyposażeniu znajdują się obrazy z XVII/XVIII w. i sprzęty z XIX w

W Woli Radziszowskiej warto pójść na spacer w kierunku na Podchybie, gdzie znajduje się cmentarz choleryczny i pomnik przyrody - potężny dąb.

*****

Prześliczny kościół, który od czasu wybudowania nowego kościoła, już nie pełni roli świątyni. Mieszkańcy Woli Radziszowskiej zdają sobie sprawę, jaki cud architektury posiadają i chętnie udzielają informacji i pomocy. Kościół jest zagrożony, a przynajmniej jego aktualne miejsce, ze względu na planowaną budowę autostrady, która zresztą jest oprotestowywana przez mieszkańców.

Grywałd - kościół XV w. św Marcina

GPS: 49°26'46"N 20°22'23"E  

Kościół położony jest na górce, przy cmentarzu i nowym kościele.

Kościół pomocniczy św. Marcina w Grywałdzie datowany jest na 2. poł. XV w. Kościół, reprezentuje starszy typ kościołów drewnianych w Małopolsce. Jest to kościół jednonawowy, konstrukcji zrębowej, pobity i pokryty gontami.

Głównym akcentem budowli jest wieża, szeroko posadowiona, o ścianach silnie zwężających się ku górze, z wydatnie nadwieszoną izbicą. Nawa i prezbiterium nakryte oddzielnymi dachami siodłowymi. W dachu nad nawą niewielka czworościenna sygnaturka. Wejście południowe do kościoła ujęte jest gotyckim, ostrołukowym portalem. Malowniczość kościoła podkreślają oszalowane soboty. 

We wnętrzu ocalały duże fragmenty chłopskiej polichromii z r. 1618, pod nią stwierdzono w r. 1935 istnienie resztek malowideł patronowych. W głównym ołtarzu złoci się cenny tryptyk gotycki z początku XVI w., w l. 1961-62 odnowiony. Obraz Matki Boskiej i wypukłorzeźba pochodzą zapewne z tego samego okresu. Piękna XIV-wieczna Madonna Grywałdzka została w r. 1937 prze­niesiona do muzeum w Tarnowie, skąd zrabowali ją Niemcy. Pod względem usytuowania i uroku dawnej architektury, kościółek ten chyba nie ma równego w Karpatach.

W prezbiterium i w nawie zachowała się polichromia z 1618 r. 

Do wyposażenia należą trzy ołtarze:

• W głównym umieszczono interesujący tryptyk późnogotycki z początku XVI w. Obraz w polu środkowym przedstawia św. Marcina, siedzącego na białym koniu, w momencie gdy część swego bogatego płaszcza odcina dla ułomnego żebraka. W zwieńczeniu zaś obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem.
• ołtarze boczne z XVII w. w prawym - obraz świętej Doroty i Katarzyny z 1640 r., przemalowany w 1876 r.
• rzeźba Matki Boskiej z Dzieciątkiem z XVII w.
• barokowo-ludowa rzeźba Pieta z XVIII w.
• dwa krucyfiksy barokowo-ludowe z XVII i XVIII w. 

Patron pijaków i oberżystów

Ponoć to właśnie święty Marcin urządził w Grywałdzie pierwszy 'Boży Obiad'- wielką ucztę dla mieszkańców i żebraków z okolicy. ową tradycję kultywowano tutaj aż do początku XX wieku. podczas  odpustu 11.listopada, można wysłuchać miejscowej osobliwości: archaicznego śpiewu kościelnego oraz zobaczyć ostatki tradycyjnych strojów.

Dębno Podhalańskie - UNESCO

Kościół parafialny św. Michała Archanioła w Dębnie Podhalańskim, zbudowany został w 1490 r., wieżę wzniesiono w 1601 r. Jego powstanie wiąże się z działalnością cystersów w Ludźmierzu, ale wiarygodna wzmianka pochodzi dopiero z 1335 r.  Od czasu budowy zachował on się wraz z wystrojem i wyposażeniem w niemal nie zmienionym stanie. Wieżę dostawiono w r. 1601 lub 1607.

[EN] The Church of the Archangel Michael (Debno) is first mentioned in 1335. The present building, the second on the site, dates from the late 15th century. This church has a unique example of medieval decorations. The ceiling and the interior walls are painted using stencils from the 15th and 16th centuries. The decoration contains more than 77 motifs: architectural recalling Gothic forms, animal, human and religious

Więcej zdjęć: https://goo.gl/photos/JdYAj1SXWqoxSRDA9

W serialu "Janosik" w kościele w Dębnie główny bohater brał ślub. Jednak widzom pokazano aż trzy kościoły – inny, kiedy młodzi do niego wchodzili, kościół w Dębnie – gdzie odbywała się cała ceremonia i jeszcze inny, gdy z niego wychodzili.

Atrakcją tego niezwykłego kościoła są  cymbałki zazwyczaj leżące w prezbiterium. są  bardzo stare - mogły powstać nawet w V wieku. Szczególny dźwięk tych cymbałków, określany mianem gamy perskiej (dłuższe płytki dają wyższe tony), został uzyskany przez wykonanie płytek ze specjalnego stopu i zakopanie ich w ziemi na pewien okres.

Ściany kościoła od wewnątrz zdobią unikatowe malowidła - polichromia z XV-XVI w., zawierająca motywy geometryczne i roślinne w układzie pasmowym. odnowiona w l. 1935-36, dobrze zachowany przykład malarstwa patronowego rozpowszechnionego w późnym gotyku. Malowidła wykonywano przy użyciu wyciętych w skórze szablonów, zdobią one nie tylko sufit i ściany, ale również sprzęty. Wśród 77 motywów są heraldyczny orzeł jagielloński oraz scena polowania na jelenie. 

Krucyfiks na belce tęczowej datowany jest na ok. 1380, piękny gotycki tryptyk w głównym ołtarzu - na pocz. w. XVI. W barokowych bocznych ołtarzach - predella z 1651 r. oraz figurki Madonny i "świętych dam" z ok. 1440. Cenna rzeźba patrona kościoła powstała ok. 1420. W r. 1949 przypadkowo odbito od sobót późnoromański obraz na desce lipowej z ok. 1280 roku, przedstawiający święte Katarzynę i Agnieszkę, najstarsze zachowane malowidło sztalugowe w Polsce (oryginał zdeponowany jest w Muzeum Metropolitarnym w  Krakowie, w kościółku wisi jego kopia). Rzeźby ludowe wykonał Józef Janos. Legendy przypisują budowę kościółka zbójnikom, którym miał się objawić jego patron na dębie. Najstarsze z otaczających drzew mogą sięgać w w. XVII w. i już w r. 1919 objęte zostały opieką prawną. W Dębnie tworzył znany rzeźbiarz ludowy Józef Janos. Pracował on zestawem prymitywnych narzędzi, a jego sztukę cechowały naturalizm i bryłowatość postaci. Pisał również wiersze.

Obiekt w 2003 r. został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Naturalnego UNESCO.

 Dębno

Starodawna wieś podhalańska położona na wys. 535 m na pn.­zach. przedpolu Pienin Spiskich, pomiędzy Dunajcem, Białką i Jeziorem Czorsztyńskim. Między domami sączy się leniwa Struga, zach. osiedle zwane jest Furmańcem. Ok. 700 mieszkańców. Dębno znajdzie się w cofce sztucznego zbiornika na Dunajcu, dla ochrony przed zalaniem wieś otoczono wałem ziemnym (zapora boczna). Nazwa pola i łąk Dambno występuje w wystawionym w r. 1254 potwierdzeniu nadania z r. 1234. Przywilej lokacyjny wydany został i w r. 1335 - zawiera on już wzmiankę o kościółku. Wieś stanowiła część samodzielnej włości szlacheckiej, która okresami przechodziła w ręce  starostów czorsztyńskich. W r. 1581 miała 6 kmieci, 8 zagrodników, 4 rzemieślników i sołtysa. W r. 1824 nabył ją - wraz z dobrami zakopiańskimi i białczańskimi - Emanuel Homolacs.

Hervartov - XVw. kościół drewniany

Rzymskokatolicki drewniany Kościół św. Franciszka z Asyżu (Kostol sv. Františka z Assisi) został w 2008 roku wpisany, wraz z kolejnymi 7 drewnianymi kościołami Łuku Karpackiego, na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Rzymskokatolicki drewniany Kościół św. Franciszka z Asyżu wybudowano pod koniec XV wieku (prawdopodobnie w latach 1499-1500) pod wpływem gotyku.

Jest najstarszym i najlepiej utrzymanym kościółkiem drewnianym na Słowacji. Do najcenniejszych części jego wnętrza należą gotyckie obrazy tablicowe oraz malowidła ścienne z roku 1655 i 1805. 

Źródło: Vydavateľstvo Dajama

Tvrdošín - XV wieczny kościół cmentarny

Kościół cmentarny w Tvrdošinie  z XV w.

***** 
UNESCO 
 

Słowacja, Orawa

 Po drodze na grzyby na Orawę, udało mi się namówić moich protoplastów do odwiedzenia czarownego wprost kościoła - właściwie kaplicy cmentarnej - w Tvrdošinie. Niby tuż za granicą, niby tysiące Polaków tamtędy przejeżdża... Niby, niby... A mało kto o tym wie, że po prawej stronie od drogi z Chyżnego, na górce znajduje się cmentarz, a na nim...

Co ja się będę produkować - popatrzcie na zdjęcia i zastanówcie się czy nie warto czasem się zatrzymać po drodze?

 

Najstarszym zabytkiem Tvrdosina jest drewniany kościół z XV w. W latach 1986-1993 wiele części kościoła zostało poddanych renowacji (m.in. wewnętrzne dekoracje, dzwonnica, ogrodzenia cmentarza, wymiana dachu). W 1995 r., w nagrodę za zachowanie w doskonałym stanie i fachową rekonstrukcję tego zabytku, został miastu przyznany medal Europa Nostra. 

Dziś kościół jest odnowiony w stylu renesansowym z lat 1650 i 1653-1654, co jest wyryte na łuku triumfalnym przy prezbiterium. Barokowy ołtarz z przełomu XVII i XVIII w. z bogato rzeźbionym zdobieniem, bez kolorów daje możliwość podziwiania piękna drzewa lipowego i rzeźby w drewnie, dokładnie w takiej formie, jaką nadali mu jego twórcy. 

Fragmenty oryginalnego mniejszego ołtarza gotyckiego można podziwiać w Galerii Orawskiej w Dolnym Kubinie i w Muzeum Sztuk Pięknych w Budapeszcie, gdzie znajduje się, również oryginalne, malowidło z ołtarza przedstawiające Opłakiwanie Chrystusa. 

Do cennych elementów we wnętrzu należą m.in. późnorenesansowy pulpit z rzeźbami ewangelistów, stalle, strop kasetonowy malowany w róże, obraz św. Jerzego zabijającego smoka, obraz w ołtarzu Wszystkich Świętych z Ignacym Loyolą na pierwszym planie, malowidła czterech ewangelistów, Zbawiciela Świata, sześciu par Apostołów i św. Pawła z ornamentami pnącymi się naokoło. 

Kościół był konsekrowany po raz kolejny 1 listopada 1993 r. Nabożeństwa odbywają się tu raz do roku - w tygodniu, gdy przypada Wszystkich Świętych (1 listopada). 

Wnętrze kościoła można zwiedzać w okresie wakacyjnym (lipiec-sierpień) za symboliczną opłatą. W pozostałych terminach zwiedzający proszeni są o wcześniejsze, telefoniczne uzgodnienie terminu. Kościół wraz z 7 innymi drewnianymi kościołami Łuku Karpackiego został w 2008 r. wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Tekst pochodzi ze słowacja-latem.pl

Haczów - UNESCO

Kościół Wniebowzięcia NMP i św. Michała Archanioła – gotycki drewniany kościół usytuowany w miejscowości Haczów pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Michała Archanioła, znajdujący się wraz z innymi drewnianymi kościołami południowej Małopolski i Podkarpacia na liście światowego dziedzictwa UNESCO

Kościół w Haczowie jest największym gotyckim drewnianym kościołem w Europie i jednocześnie najstarszym kościołem drewnianym konstrukcji zrębowej w Polsce.

Niewątpliwie ładny kościół. Być może wnętrze prezentuje się bardziej "unikatowo". Nie dane mi było zwiedzić w środku, gdyż już zmierzchało. Zewnętrze oceniam na maksymalnie 4 gwiazdki, a i to tylko dlatego, że doceniło go UNESCO. W okolicy aż roi się od dużo piękniejszych kościołów i cerkwi. No - ale nie mnie oceniać:)

Blizne - UNESCO

Unikatowy zespół kościelno-plebański usytuowany jest na pagórku otoczonym starodrzewem. Drewniany kościół parafialny pw. Wszystkich Świętych o charakterze obronnym, powstał najprawdopodobniej w XV lub XVI wieku (zapewne przed 1470), w stylu gotyckim. W I poł. XVII w. dobudowano do niego wieżę, a na początku XIX w. rozebrano okalające soboty. W latach 1964-1980 obiekt został gruntownie odrestaurowany.

Blizne - wnętrze widziane przez kratę  (2011)

Kraków - Mogiła - XVw.

Kościół św. Bartłomieja z XV w.
****

U stóp nowohuckiego Kombinatu

GPS:  N50 03.944 E20 03.106 

Kapitalne wnętrze. Zewnętrze, choć ujmujące, zdecydowanie ustępuje wnętrzu świątyni.

Zachował się gotycki detal ciesielski, m.in. bogato profilowane i zdobione dekoracją roślinną odrzwia ostrołukowe z 1466 r. - pokazywany jedynie podczas dni otwartych SAD (i innych tego typu imprez).

Kościół parafialny pw. Św. Bartłomieja z II. poł. XV w.; trójnawowy, konstrukcji zrębowej; gotycki detal ciesielski; wnętrze: malowidła z XVIII w., chrzcielnica z XVI lub XVII w. Kościół drewniany, gotycki. Wnętrze świątyni nakryte jest stropami. Zachował się gotycki detal ciesielski, m.in. bogato profilowane i zdobione dekoracją roślinną odrzwia ostrołukowe z 1466 r. Rokokowa dekoracja malarska wnętrza wykonana została ok. 1766 r. Wśród motywów architektonicznych znajdują się medaliony z portretami papieży, biskupów, świętych i uczonych mających związek z Mogiłą. Wyposażenie wnętrza pochodzi głównie z 2. połowy XVIII w. W malowanym iluzjonistycznie ołtarzu głównym z 1770 r. umieszczony jest obraz św. Bartłomieja. Kościół otoczony jest drewnianym ogrodzeniem, w które wbudowana jest drewniana czworoboczna dzwonnica wzniesiona w konstrukcji słupowej w 1752 r.

Warto zobaczyć:

* Opactwo Cystersów w Mogile

Lipnica Murowana - kościół

Kościół pw. Św. Leonarda z k. XV w. został w 2003 roku wpisany na prestiżową listę UNESCO. W XVII w. dobudowano podcienia- soboty, w 1837 r. wykonano obecny portal zachodni. Strzeliste dachy kościoła, zadaszenia i ściany elewacji bocznych i wschodniej pokryte są  gontem. W wejściu południowym zachowany jest gotycki portal z nadprożem wyciętym w trójliść z oślim grzbietem.

[EN] The Church of St Leonard was built at the end of the 15th century. From this date have survived parts of the polychrome decoration stencilled on the ceiling of the nave. The church was situated outside the defensive wall of the township and had the function of a cemetery church, a function that it still fulfils. It has been renovated many times, but this has not significantly affected its form or spatial arrangement

więcej zdjęć z Lipnicy: https://photos.app.goo.gl/ea3pDPqanWLrNXzX6

Choć Pogórze Lipnicko-Wiśnickie obfituje w perły krajobrazu: to tu znajduje się zamek w Wiśniczu, dworek Koryznówka, Kamienie Brodzińskiego oraz zabytki Rajbrotu. Jednak to niewielki kościółek św. Leonarda jest absolutną perłą regionu.

To, że znajdzie się na liście UNESCO było "oczywistą oczywistością".

Został na nią wpisany wraz z innymi drewnianymi kościołami, w roku 2003.

Kościół zbudowano prawdopodobnie pod koniec XV wieku, na miejscu wcześniejszej świątyni. Jednak według miejscowej tradycji pochodzi on z roku 1143 lub 1203 - taką datę można odczytać na północno-wschodniej ścianie prezbiterium - i stoi na miejscu dawnej pogańskiej gontyny, z której ponoć pochodzi tzw. słup Światowida, wspierający z tyłu ołtarz św. Leonarda.

W XVII w. dobudowano podcienia- soboty, w 1837 r. wykonano obecny portal zachodni. Strzeliste dachy kościoła, zadaszenia i ściany elewacji bocznych i wschodniej pokryte są  gontem. W wejściu południowym zachowany jest gotycki portal z nadprożem wyciętym w trójliść z oślim grzbietem.

Strop i ściany we wnętrzu kościoła pokrywają polichromie pochodzące z różnych okresów. Cennym średniowiecznym zabytkiem należącym do wyposażenia kościoła jest płaskorzeźba przedstawiająca zaśnięcie Najświętszej Marii Panny z końca XIV w.

Na uwagę zasługuje także barokowa ambona z 1711 r. i rzeźby grupy Ukrzyżowania umieszczone na belce tęczowej. Wyposażenia dopełniają barokowe obrazy z XVIII w. i barokowo-ludowe świeczniki. Pod posadzką nawy znajduje się krypta grobowa rodziny Ledóchowskich, dawnych właścicieli Lipnicy. 

Wśród cennego wyposażenia odnajdziemy: rzadki feretron procesyjny z płaskorzeźbą Trójcy Świętej i pozytyw szkatulny (do dziś grający).

W Niedzielę Palmową (Lipnica znana jest z największych palm wielkanocnych) panuje tu prawdziwy tłok. W innych terminach bardzo spokojne miejsce- oddalone od wsi, ładnie położony nad rzeką Uszwicą- nic dziwnego że św Szymon uznał to miejsce za doskonałe do modlitwy i medytacji.

Kościół znajduje się na liście UNESCO, szlaku architektury drewnianej oraz na lokalnym szlaku świętego Szymona. 

Kościół znajduje się nad rzeczką Uszwicą. Kościół zbudowano prawdopodobnie pod koniec XV wieku, na miejscu wcześniejszej świątyni. Jednak według miejscowej tradycji pochodzi on z roku 1143 lub 1203 - taką datę można odczytać na północno-wschodniej ścianie prezbiterium - i stoi na miejscu dawnej pogańskiej gontyny.

Z: drewniana.malopolska
Kościół pw. Św. Leonarda z k. XV w.; jednonawowy, konstrukcji zrębowej; wnętrze: cenna polichromia z k. XV-XVIII w.; tryptyki z XV-XVI w.; obiekt został w 2003 roku wpisany na prestiżową listę UNESCO. W XVII w. dobudowano podcienia- soboty, w 1837 r. wykonano obecny portal zachodni. Strzeliste dachy kościoła, zadaszenia i ściany elewacji bocznych i wschodniej pokryte są  gontem. W wejściu południowym zachowany jest gotycki portal z nadprożem wyciętym w trójliść z oślim grzbietem. Strop i ściany we wnętrzu kościoła pokrywają polichromie pochodzące z różnych okresów. Cennym średniowiecznym zabytkiem należącym do wyposażenia kościoła jest płaskorzeźba przedstawiająca zaśnięcie Najświętszej Marii Panny z końca XIV w., przechowywana czasowo na plebanii. Na uwagę zasługuje także barokowa ambona z 1711 r. i rzeźby grupy Ukrzyżowania umieszczone na belce tęczowej. Wyposażenia dopełniają barokowe obrazy z XVIII w. i barokowo-ludowe świeczniki. Pod posadzką nawy znajduje się krypta grobowa rodziny Ledóchowskich, dawnych właścicieli Lipnicy. kościół znajduje się na szlaku świętego Szymona.

W Niedzielę Palmową panuje tu prawdziwy tłok. W innych terminach bardzo spokojne miejsce- oddalone od wsi, ładnie położony- nic dziwnego że św Szymon uznał to miejsce za doskonałe do modlitwy i medytacji.