Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Pogórza karpackie. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Pogórza karpackie. Pokaż wszystkie posty

poniedziałek, 29 czerwca 2020

Dwór w Woli Zręczyckiej - "Bella Vita"

https://www.geocaching.com/geocache/GC4HAVB

Modrzewiowy dwór "Bella Vita" zbudowany w latach 1876-1879 przez Feillów, z niewielkimi zmianami przetrwał do dziś. Budynek dworu parterowy, częściowo podpiwniczony, dach łamany, (więźba drewniana, łamana z symetrycznymi lukarnami doświetlającymi ) fundamenty kamienne. Ściany zewnętrzne i stropy z bali modrzewiowych (konstrukcja wieńcowa). Wejście do hollu i recepcji przez ganek po stopniach z piaskowca. Stropowa belka nośna przedniej elewacji, na szerokości ganku wsparta na czterech kolumnach z piaskowca, nawiązujących do stylu doryckiego. Obecnie we dworze mieści się pensjonat.

Wchodzi się do dużej kwadratowej sieni, z której prowadzą drzwi do głównego pokoju z wyjściem na ogród. W stropie widoczne drewniane legary. Dawne wyposażenie dworu nie zachowało się. Dookoła dworu znajduje się niewielki park.


poniedziałek, 9 marca 2020

Łukowica - kościół z zębami

Więcej zdjęć https://goo.gl/photos/WsnCQR9PPej5cQh49


Kościół w Łukowicy jest przepięknym drewnianym, barokowym kościołem, który w swoich zakamarkach skrywa wiele tajemnic.
Kościół został wybudowany w latach 1693-1697. Tak przynajmniej chcą oficjalne dokumenty, mówiące o barokowym pochodzeniu wnętrza oraz sylwetki (klasycznej dla tego okresu) kościoła. Im więcej badań, tym więcej pojawia się faktów świadczących o starszym rodowodzie kościoła, a przynajmniej jego fragmentów.


Istnieje podejrzenie (coraz bardziej uzasadnione) iż łukowicka świątynia została wybudowana i konsekrowana w XVI wieku, a później jedynie przebudowana w stylu barokowym. Jakkolwiek by nie było - kościół jest w trakcie renowacji wnętrza, podczas której odkrywane są coraz to nowe fragmenty polichromii. Być może nie najstarszych, ale olśniewających. Polichromie zostały odkryte niedawno - dosłownie kilka, kilkanaście lat temu
Kolejną łukowicką tajemnicą jest los figurek Matki Boskiej. Pierwsza - figura Matki Boskiej Loretańskiej - słynęła z łask, a przy konsekracji pierwszej świątyni (1520 r) powstało tu nawet sanktuarium loretańskie. Na początku XX wieku pojawiła się nowa figura, a o poprzedniej słuch zaginął. Druga zaś - gotycka figurka Matki Boskiej z Dzieciątkiem (datowana na XVI wiek), pewnego dnia znalazła się wśród zbiorów krakowskiego kolekcjonera (jak? dlaczego? nie zostało to wyjaśnione do dziś), później trafiła do Muzeum Narodowego, skąd została zrabowana przez hitlerowców.
Prawdopodobnym wydaje się również fakt, że słynny alchemik - Michał Sędzimir z Łukowicy - był chrzczony właśnie w tym miejscu. Powiadają, że chrzczony był w chrzcielnicy, która do dziś stoi w kościele. Faktem jest, że alchemik tu się urodził. Faktem jest również, że jego rodzice byli współdziedzicami Łukowicy i prawdopodobnie oni właśnie ufundowali pierwszy kościół. Logicznym wydaje się, że syn ochrzczony został właśnie w tym kościele. Pozostaje pytanie o chrzcielnicę - czy faktycznie jest wczesnogotycka?
Otóż nie.
U dołu ma wpisaną datę 1693, a górna część chrzcielnicy wyraźnie jest nowsza. Niemniej jednak pewne fakty wskazują na to, iż możliwe jest, że fragmenty chrzcielnicy pochodzą z XV wieku. Czy zatem alchemik był w niej chrzczony czy nie? Oto kolejna tajemnica.
Ostatnia niewiadoma dotyczy... zębów. Pomiędzy belkami zrębowymi znajdują się zęby ludzkie. Wieść gminna niesie, że biedniejsi ludzie z okolic też chcieli mieć udział w budowie świątyni. Ze względu na niedostatek nie mogli finansować budowy świątyni. Oddawali zatem swoje własne zęby, które zostały wstawione między belki - do dziś je można oglądać. Czy faktycznie takie jest pochodzenie tajemniczych zębów - nie wiadomo. Ale wiadomo, że kościół w Łukowicy skrywa jeszcze niejedną tajemnicę.
Opracowano na podstawie strony www.parafia.lukowica.org oraz z zasłyszanych informacji na miejscu (podziękowania dla fantastycznej pani przewodnik o niesamowitej wiedzy regionalnej.)

Oficjalne informacje:
Kościół św. Andrzeja w Łukowicy został wzniesiony w latach 1693-97, przed 1720 r.dobudowano do niego wieżę. Jest to budowla orientowana, trójdzielna. Nad prezbiterium i nawą jednokalenicowy dach kryty blachą. Przy wielobocznie zamkniętym prezbiterium dwie symetryczne przybudówki o ciekawym, ośmiobocznym kształcie. Na wschodniej ścianieprezbiterium Ogrojec z posągami z XVIII i XIX w. Wewnątrz strop ozdobiony XIX-wiecznąpolichromią, ołtarz główny z końca XVII w. z obrazem św. Andrzeja. W nawie kamiennachrzcielnica z 1693 r. Dawniej w kościele znajdowała się piękna rzeźba Matki Boskiej zDzieciątkiem z XIV w. zrabowana w czasie okupacji.

niedziela, 19 stycznia 2020

Nowy Wiśnicz - dworek Koryznówka

Dworek z lat 50. XIX w., obecnie Muzeum Pamiątek po Janie Matejce "Koryznówka". Budynek wzniesiony z przeznaczeniem na dom letniskowy przez Leonarda Serafińskiego. Dom, jego wyposażenie i otoczenie zachowały się w nie zmienionym stanie. W latach 1975-1980 przeprowadzono gruntowny remont dworku i jego wyposażenia. Budynek drewniany, w konstrukcji zrębowej, oszalowany, kryty dachem czterospadowym, z wejściem poprzedzonym otwartym gankiem, zwieńczonym trójkątnym szczytem. Układ wnętrza dwutraktowy. Od 1981 r. muzeum biograficzne, w którym stałą ekspozycję stanowią m.in. XVIII-XIX- wieczne meble, obrazy, rysunki i różne przedmioty związane z Janem Matejką,m.in. portrety P. i A. Giebułtowskich, karykatury mieszkańców dworku malowane przez Matejkę, gabinet S. Serafińskiej, siostrzenicy Matejków i rodzinnej kronikarki.

niedziela, 29 grudnia 2019

Liskowate - cerkiew w ruinie

https://www.geocaching.com/geocache/GC7XRN9

W Górach Sanocko-Turczańskich w miejscowości Liskowate położona jest cerkiew zbudowana w stylu bojkowskim w 1832 roku, choć historycy sugerują jej wcześniejsze powstanie ze względu na styl XVII - wieczny budowli. Wzmianki o pierwszej cerkwi sięgają 1564 roku. Została znacznie przebudowana podczas remontu w 1929 roku, m.in. powiększono okna w prezbiterium. Jest to cerkiew zbudowana w stylu archaicznym ruskim, o surowych, gotyckich formach wyciosanych w drewnie, podobna do budowli z Równi, Grąziowej (skansen w Sanoku) i Smolnika.

Cerkiew usytuowana jest w pd. części wsi, na wzniesieniu, ok. 200 m od drogi Ustrzyki Dolne-Przemyśl, po jej stronie płn. Na płn. od cerkwi rozciąga się cmentarz. Teren cerkiewny wraz z cmentarzem ogrodzony jest drewnianym parkanem. W pd.-zach. części ogrodzenia murowana bramka-dzwonnica. W sąsiedztwie cerkwi relikty starodrzewia.



Cerkiew posadowiona na kamiennej podmurówce, drewniana, konstrukcji zrębowej, węgłowana na obłap z ostatkami, które w górnej części mocno wysunięte, podtrzymują płatwie wydatnego daszku okapowego (opasania), obiegającego świątynię z trzech stron (pierwotnie wokół – o czym świadczą zachowane, wysunięte belki zrębu i jedna belka poprzeczna). Powyżej opasania pokrycie gontem, poniżej pozostawiony zrąb. Trójdzielna, o poszczególnych członach na rzucie zbliżonym do kwadratu. Po obu stronach sanktuarium dwie prostokątne zakrystie nie wyodrębnione w bryle. 

Ma charakter trójdzielny, jest pokryta dwoma dachami namiotowymi (nad babińcem i prezbiterium) i jednym dwuspadowym (nad prezbiterium). Nawa ma tę samą szerokość co sanktuarium z dwoma zakrystiami umieszczonymi po jego obu stronach, natomiast babiniec jest węższy, dwukondygnacyjny, a nad nim znajduje się pomieszczenie, w którym dawniej znajdowała się kaplica z ikonostasem pod wezwaniem Świętego Dymitra. Takie rozwiązanie architektoniczne świadczy o unikatowym charakterze cerkwi, gdyż bardzo rzadko budowano kaplice nad babińcem. Kiedyś do tej kaplicy wchodziło się po zewnętrznej galeryjce. Babiniec posiada obszerny przedsionek. Na zewnątrz ściany w dużej części są pobite gontem, podobnie jak dachy. Wokół budynku na belkach zrębu biegnie daszek okapowy kryty gontem. Do świątyni prowadzą drzwi z okuciami i z zamkiem z XIX wieku.

Okna w nawie zamknięte półkoliście, w babińcu dwa okna prostokątne, w zakrystiach kwadratowe. W elewacji zach. dwa prostokątne otwory wejściowe w górnej i dolnej kondygnacji. W elewacji pd. prostokątny otwór wejściowy z datą i nazwiskiem (zapewne cieśli) w nadprożu.

Sanktuarium nakryte wysokim dachem dwuspadowym z załomem, przechodzącym u dołu płynnie w opasanie wspólne dla całego budynku. Od wschodu ściana szczytowa, stanowiąca efekt modernizacji z 1976 r. Nawa i babiniec nakryte dachami namiotowymi jednozałomowymi. 

Wewnątrz nad nawą sklepienie zwierciadlane, wzmocnione dwoma krzyżującymi się tragarzami. Na jednym z tragarzy data budowy i nazwiska majstrów. W sanktuarium strop z fasetą, w zakrystiach i babińcu stropy belkowe. Chór muzyczny nadwieszony o prostym parapecie. Ściany pozbawione polichromii.

Na teren cerkiewny zaprasza otynkowana parawanowa dzwonnica z cegły i kamienia z XIX wiek. W dolnej części znajduje się zamurowana półkoliście zamknięta arkada, w górnej  części są trzy arkady na dzwony. Przykrywa ją dwuspadowy daszek gontowy zwieńczony trzema wieżyczkami sygnaturowymi.

Liskowate w latach 1944–1951 należało do Związku Radzieckiego. Wróciło do Polski w ramach Umowy o zmianie granic z 15 lutego 1951 roku. Cerkiew została zagospodarowana przez greckich komunistów-emigrantów, którzy wykorzystywali ją jako magazyn nawozów. Wtedy uległo zniszczeniu całe wyposażenie świątyni. Częściowa konserwacja obiektu została przeprowadzona w latach 60-tych XX wieku a w roku 1973 oddano go w użytkowanie parafii rzymskokatolickiej i była kościołem filialnym parafii Krościenko do czasu wybudowania nowego, murowanego kościoła parafialnego. Obecnie obiekt jest nieużytkowany i niestety popada w ruinę.

niedziela, 22 grudnia 2019

Wooden Tserkvas of the Carpathian Region - in English

Situated in the eastern fringe of Central Europe, the transnational property numbers a selection of sixteen tserkvas (churches). They were built of horizontal wooden logs between the 16th and 19th centuries by communities of Orthodox and Greek Catholic faiths. The tserkvas bear testimony to a distinct building tradition rooted in Orthodox ecclesiastic design interwoven with elements of local tradition, and symbolic references to their communities’ cosmogony. The tserkvas are built on a tri-partite plan surmounted by open quadrilateral or octagonal domes and cupolas. Integral to tserkvas are iconostasis screens, interior polychrome decorations, and other historic furnishings. Imthe harbourant elements of some tserkvas include wooden bell towers, churchyards, gatehouses and graveyards. 


Located at the eastern fringes of Central Europe within the Polish and Ukrainian Carpathian mountain range, the sixteen wooden tserkvas (churches) are outstanding examples of the once widespread Orthodox ecclesiastical timber-building tradition in the Slavic countries that survives to this day. The architectural forms of the tserkvas with tri-partite plans, pyramidal domes, cupolas and bell towers conform to the requirements of Eastern liturgy while reflecting the cultural traditions of the local communities that developed separately due to the mountainous terrain. They include Hutsul types in the Ukrainian south-eastern The Carpathians at Nyzhniy Verbizh and Yasynia; Halych types in the northern The Carpathians either side of the Polish/Ukrainian border at Rohatyn, Drohobych, Zhovkva, Potelych, Radruż and Chotyniec; Boyko types either side of the Polish/Ukrainian border near the border with Slovakia at Smolnik, Uzhok and Matkiv, and western Lemko types in the Polish west The Carpathians at Powroźnik, Brunary Wyźne, Owczary, Kwiatoń and Turzańsk. Built using the horizontal log technique with complex corner jointing, and exhibiting exceptional carpentry skills and structural solutions, the tserkvas were raised on wooden sills placed on stone foundations, with wooden shingles covering roofs and walls. The tserkvas with their associated graveyards and sometimes free-standing bell towers are bounded by perimeter walls or fences and gates, surrounded by trees.

 All nominated properties in Poland are protected at the highest level by inclusion in the National Heritage Register under the Act on Preservation and Protection of Historic Monuments (2003). In Ukraine all nominated properties are protected at the highest level by inclusion on the State Register of Immovable Historical Monuments under the State Law on Protection of Cultural Heritage (2000). The properties and buffer zones will be recognised and protected in relevant district and local land use/development plans. 


 Management of the serial property will be coordinated by a Steering Committee acting on behalf of the Ministers for Culture of both countries, which will work with the administrators of the tserkvas to ensure their conservation and initiate training courses. Experts in various fields will be invited to meetings of the Steering Committee, which is also obliged to invite the owners and curators of properties, as well as ecclesiastical and secular authorities to participate in the ongoing cooperation, together with regional and local self-government authorities and restoration services. The Steering Committee will oversee municipal land use/development plans in cooperation with local authorities. In place of individual management plans, the Steering Committee will also oversee all matters relevant to the continuing maintenance of the properties’ cultural value; maintenance of their physical condition and elimination of potential threats, including restrictions of development in land use plans within the immediate vicinity of the properties and their buffer zones. These restrictions are essential in some cases and the State Parties committed to establish adequate protection mechanisms in all concern land-use and development plans. Optimisation of tourist accessibility involving construction of tourist facilities and car parking has to be carefully planned to not compromise the integrity of the property components the imthe harbourant views to and from thereof, and risk prevention involving protection against fire and floods needs to be strong at all times to prevent impacts from potential disasters.

On Polish site of border:

This Ukrainian Greek Catholic Church, probably founded in 1617, is one of the few still active Greek Catholic churches in Poland that survived both WWII and the dethe harbourations afterwards. The church has been renovated a number of times, a.o. in 1733 and 1858, and was closed from 1925 until 1947. It then became a Roman Catholic church until somewhere in the 1980s, when it was abandoned. After the fall of Poland's communist regime it became a Ukrainian Greek Catholic church again. It was extensively restored between 1991 and 1994, mostly (paid for by) local parishers.
Gilded royal doors carved to represent the tree of life (old wooden church in Chotyniec, Poland).
The building is of a distinguishing originality because of its harmonious, solid appearance. Inside, a complete iconostasis can be seen, and a Baroque painting of the last judgment from 1735.

It is believed that church in Smolnik is one of the most beautiful wooden churches in this part of Europe
(currently a Roman Catholic Parish Church) was built in 1600 and is therefore the oldest Orthodox Church in the Polish The Carpathians. It was repeatedly repaired, and in 1813-14, after a flood, it was moved to its current location. The interior layout is tripartite with square rooms. The walls of the sacristy are covered by precious figurative polychrome from 1607. The rich church fittings include an iconostasis from 1743-44, currently partially dismantled, an C18th baroque side altar with a painting of Christ at the Column, and many valuable icons including The Last Judgment from 1623.
   

was built in 1653. The church was renovated repeatedly, and underwent a complete overhaul in the 1980s. At that time they restored the shingles on the walls and tented roofs, and the conservation work as a whole was awarded the Europe Nostra international prize. The interior is covered by polychrome decoration from 1938. The complete church fittings consist of: an C18th baroque iconostasis with a rare icon of Christ in the Tomb, two baroque side altars – the north one with an icon of Madonna with Child (C19th), and the south one with an icon of St. Nicholas (C18th).

The Greek Catholic Parish Church of St. Paraskevi in Kwiatoń (currently a Roman Catholic Auxiliary Church) arose in the second half of the C17th. The church is a classic example of Lemko church architecture, and on account of its prothe harbourions is considered one of the most beautiful Orthodox churches in Poland. It was erected using log construction with shingled walls and roofs. The interior décor contains polychrome work with figurative and ornamental motifs dating from 1811. It has retained its fittings intact: an iconostasis (screen with icons) by M. Bogdański from 1904, and in the chancel a C19th main altar as well as two side altars with icons of Madonna with Child and the Deposition.

(currently the Roman Catholic Parish Church of the Assumption of the BVM) dates from 1797. The building, despite later alterations, has retained the most imthe harbourant features of a West Lemko church. The interior is capped by a flat ceiling with cornices. The polychrome decoration, which has rococo-classical architectonic and floral motifs, was carried out by Antoni and Józef Bogdański in 1898. Fragments of older baroque polychrome work from the end of the C18th are visible in the nave. The C18th baroque iconostasis was repainted during repair work in 1831.

 The eight other tzerkvas are behind the Ukrainian border. 

  • The Holy Spirit Church in suburb of Potelych
Wooden Church of the Holy Spirit  was built in suburb of Potelych, Ukraine in 1502 on the place of a church that burned down by tatars. It is the oldest wooden church in Lviv Oblast. Church was visited by Bohdan Khmelnytsky

  • Wooden orthodox church of saint Demetrius in Matków
  • Holy Trinity Church, Zhovkva
  • Wooden Holy Trinity Church was built in suburb of Zhovkva, Ukraine in 1720 on the place of a church that burned down in 1717. The structure consisits of three wooden naves and a brick sacristy.

There is an iconostasis consisting of about 50 icons painted by the masters of Zhovkva Painting and Carving School of Ivan Rutkovych in the beginning of 18th century. The iconostasis is made from linden wood carved by Ignatiy Stobenskyj. In 1978-79 iconostasis was restored. Now the church belongs to the UGCC.
  • St. George's Church, Drohobych

St. George's Church in Drohobych is one of the oldest and best preserved timber churches of Galicia. The church, dating from ca. 1500, consists of three parts. The central block is square in plan and comprises the nave. Two other blocks contain the double apse and the narthex. Between 1678 and 1711, the church was renovated: the interior was frescoed, the octagonal structures built up, and a new belfry appeared.

  • The Holy Spirit Church, Rohatyn
  •  The Theotokos church, Wierbiaz Nizny
  •  The wooden orthodox church, Jasina
  • Orthodox church of the Archangel Michael in Użok

Czerteż - cerkiew

Zespół cerkiewny w Czerteżu 
*****
Oddział MBL w Sanoku

Klucze znajdują się u pana Jana Hałajcio, Zabłotce 61, tel: 013-46-320-15



Jedną z najcenniejszych i najpiękniejszych cerkwi w województwie podkarpackim, ale także w Polsce, jest niewątpliwie świątynia w Czerteżu. Znajduje się ona na niewielkim wzgórzu, w otoczeniu starych drzew (dębów i lip), po wschodniej stronie drogi wiodącej z Sanoka do Rzeszowa. Dotarcie do niej z centrum Sanoka nie jest trudne, gdyż od ostatniego przystanku komunikacji miejskiej linii nr 5 jest to zaledwie 10 minut marszu.

Polany

GPS: N49 31.158 E20 59.329


Cerkiew greckokatolicka pw. Św. Michała Archanioła z 1820 r., obecnie kościół rzymskokatolicki; trójdzielna, konstrukcji zrębowej; we wnętrzu polichromia z XlX w., wyposażenie cerkiewne gł. z XVIII w. 

Więcej zdjęć: https://photos.app.goo.gl/5zhJvhf42R2G4S4g7



Wzniesiona w typie zachodniołemkowskiego budownictwa cerkiewnego. Cerkiew pobita gontami, częściowo oszalowana i pokryta blachą. Szeroka izbicowa wieża o pochyłych ścianach konstrukcji słupowo-ramowej, zwieńczona hełmem baniastym ze ślepą latarnią. Nawę i prezbiterium nakrywają dachy dwuspadowe z dwiema baniastymi wieżyczkami z latarniami. Ściany, stropy oraz parapet chóru muzycznego pokryty polichromią. Wyposażenie:- kompletny ikonostas- grupa Ukrzyżowania z postaciami wyciętymi z desek- późnobarokowy ołtarz z obrazem Pieta- XVIII- wieczne ołtarze boczne z obrazami i ikonami z tego samego okresu- barokowa ambona- polichromowana ława diakońska.

Brunary Wyżne - na liście UNESCO

GPS: N49 32.052 E21 01.962



Cerkiew parafialna greckokatolicka pw. Św. Michała Archanioła z 1797r., (obecnie kościół rzymskokatolicki); trójdzielna, konstrukcji zrębowej; wnętrze: polichromia z XVIII-XIX w., ikonostas z XVIII w. 

Więcej zdjęć: https://photos.app.goo.gl/5zhJvhf42R2G4S4g7
Zbudowana w typie zachodniołemkowskiego budownictwa cerkiewnego. Cerkiew oszalowana oraz częściowo pokryta i pobita gontami. Nawa nakryta dachem namiotowym. Nad prezbiterium wielopołaciowy dach namiotowy. Połacie dachowe w dolnych częściach łamane uskokowo. Deski uskoku ozdobione malowanym fryzem z rozetami. Dachy zwieńczone wieżyczkami baniastymi ze ślepymi latarniami. Podobnego kształtu jest hełm izbicowej wieży o konstrukcji słupowo-ramowej. Wyposażenie wnętrza:- barokowy ikonostas z zespołem ikon z XVIII w.- barokowe ołtarze boczne z XVII w.- rokokowy ołtarz z XVIII- ambona z malowanymi postaciami ewangelistów z XVIII w.- ława rokokowa z malowaną dekoracją- ikony i krzyże z XVIII-XIX w.


Szalowa

GPS: N49 40.931 E21 01.325

Kościół parafialny pw. Św. Michała Archanioła z I poł. XVIII w.; trójnawowy, konstrukcji zrębowej; wnętrze: cenna polichromia i barokowo-rokokowe wyposażenie z XVIII w. Nad zachodnimi częściami naw bocznych nadbudowane niskie wieże o wysokości równej nawie głównej. Nawy boczne otwarte do głównej arkadami o falistym wykroju. Wielobarwna iluzjonistyczna polichromia z XVIII w., a uzupełniona w 1808 r. Detale architektoniczne drewniane i polichromowane, m.in. dwa barokowo-rokokowe portale zakrystyjne z figurkami aniołków. Na łukach arkad naw bocznych rzeźby Apostołów. W szczycie fasady figura św. Michała Archanioła w walce z szatanem w postaci smoka XVIII w. Wyposażenie m.in.:- drewniane, kolumnowe ołtarze późnobarokowe z dekoracją rokokową- chrzcielnica z czarnego marmuru (XVII/XVIII w.)- rokokowe konfesjonały, ławki i ambona- obraz Veraicon z XVII w. pod belką tęczową- chór muzyczny z XVIII w. z ornamentowanym parapetem.


[EN] Szalowa - The Church of Archangel Michael:

was built in 1736-56. The vestibules in the facade are later additions. This church differs from the others because of its architectural form, although it was still built using the same technique as the rest. The church has a nave and two aisles, and it is built in basilica form. The extremely rich Baroque-Rococo polychrome decoration and fittings date from the 18th century.

Polna

GPS: N49 40.416 E20 59.271
https://www.geocaching.com/geocache/GC4HG0G (tekst i zdjęcia)

 

Nadal używany kościół parafialny pw. św. Andrzeja Apostoła pochodzi z XVI wieku, przebudowany w XIX stuleciu. Okna tylko od strony południowej. Nawę i prezbiterium nakrywa stromy dach nad starszą częścią kościoła wsparty na więźbie storczykowej typu gotyckiego. W dachu sygnaturka z latarnią zwieńczona stożkowym daszkiem. 


Zwieńczenia obramień okien w prezbiterium i w starszej części nawy mają wykroje zwielokrotnionych, spłaszczonych łuków tzw. oślich grzbietów. Podobny wykrój ma nadproże portalu w wejściu do zakrystii.


W latach 60. XX wieku w prezbiterium kościoła odkryto polichromowaną dekorację pochodzącą z XVI wieku. W prezbiterium polichromia fundowana prawdopodobnie przez Mikołaja Gładysza i jego żonę Elżbietę z Jordanów. Na stropie prezbiterium ornamentalne wzory patronowe, na ścianach - cykl 29 scen z Życia i Męki Chrystusa, Sąd Ostateczny, apostołowie (dwie z nich - święci Piotr i Paweł - mają nadnaturalne rozmiary) oraz klęczące postacie fundatorów (z herbami Gryf i Trąby). 



Na ścianie bocznej nad drzwiami znajduje się scena ścięcia św. Jana Chrzciciela. W ołtarzu głównym obraz św. Andrzeja Ap. z XVIII w. oraz cenny zabytkowy późnorenesansowy obraz NMP Wspomożenia Wiernych z Dzieciątkiem odkryty spod przemalówek w 1967 roku. W zwieńczeniu lewego ołtarza - obraz św. Małgorzaty z połowy XVIII w. Ambona pochodzi z XVIII w., a chrzcielnica i kropielnica z XVI w. Parafia Polna istniała już w 1373 roku. Kościół w ostatnim okresie gruntownie odremontowany.

Kościół w Polnej znajduje się na szlaku architektury drewnianej województwa małopolskiego.

W Polnej 1892 pracował jako neoprezbiter ks. Jan Balicki, który w 2002 został beatyfikowany przez papieża Jana Pawła II.

Źródło: http://pl.wikipedia.org/wiki/Parafia_św._Andrzeja_Apostoła_w_Polnej


Wilczyska

GPS: N49 40.757 E20 56.033

Kościół parafialny pw. Św. Stanisława Biskupa z XVII w.; jednonawowy, konstrukcji zrębowej, oszalowany i pokryty gontem; wyposażenie gł. z XVIII w. Wszystkie części świątyni nakryte oddzielnymi dachami. W dachu nad prezbiterium sygnaturka z latarnią, zwieńczona hełmem ostrosłupowym. Wnętrze kościoła nakryte stropami płaskimi ze skośnymi odcinkami po bokach. Otwór w ścianie tęczowej zwieńczony łukiem stylizowanym na tzw. ośli grzbiet. Chór muzyczny z XVIII w. z wklęsło- wypukłym parapetem. Wyposażenie kościoła:- kamienna chrzcielnica z 1486 r.- ołtarz główny z XVIII w. z obrazem św. Stanisława Biskupa wskrzeszającego Piotrowina.- barokowy ołtarz boczny z ok. 1700 r.- ołtarz złożony w XX w. z elementów barokowych z XIX- wiecznymi obrazami św. Anny i św. Antoniego.- krucyfiks z XVIII w na belce tęczowej- barokowe ławy z płaskorzeźbionymi bokami i przedpiersiami- klasycystyczna ambona z XIX w.



Mogilno

GPS: N49 39.320 E20 49.382

Kościół parafialny pw. Św. Marcina Biskupa z II. poł. XVIII w.; jednonawowy, konstrukcji zrębowej, oszalowany; wyposażenie gł. z XVIII-XIX w. Poszczególne człony budowli nakryte oddzielnymi dachami. Wnętrze kościoła przekryte stropami płaskimi. W kościele barokowe detale ciesielskie. Nadproża portali mają wykroje faliste. Parapet chóru muzycznego wybrzuszony i wsparty na dwóch ozdobnych, mocno wygiętych kolumnach. Łuk wieńczący arkadę ściany tęczowej mocno spłaszczony. Polichromia ścian i stropów wykonana ok.1930 r. przez malarza Tadeusza Terleckiego. Wyposażenie wnętrza:- belce tęczowej gotycki krucyfiks z ok. 1400 r.- późnogotycka rzeźba Chrystusa Zmartwychwstałego z XVI w.- kamienna, renesansowa chrzcielnica z 1540 r.- XVII- wieczne płyty nagrobne- późnobarokowe ołtarze i ambona- w ołtarzu głównym otoczony miejscowym kultem, rzeźbiony krucyfiks barokowy- stacje Drogi Krzyżowej z 1874 r.


Królowa Wyżna

GPS: N49 39.098 E20 53.023



Kościół pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny z I. poł. XVI w.; jednonawowy, konstrukcji zrębowej; cenna polichromia z ok. 1520 r., cenne wyposażenie z XVI-XVIII w. Izbicowa wieża, zwieńczona cebulastym hełmem z latarnią, zbudowana w konstrukcji słupowo-ramowej. Zakrystia i kaplica murowane. Zwieńczenia dwóch późnogotyckich portali w kościele o kształcie tzw. oślich grzbietów. Późnogotycki, kamienny portal do zakrystii zamkniętym łukiem w kształcie ściętego trójliścia ozdobionego kartuszami z herbami Strop w nawie ozdobiony polichromią z ok. 1520 r., a ściany nawy i kaplicy- z 1942 r. Wyposażenie kościoła:- ołtarz główny z otoczonym miejscowym kultem obrazem Veraicon- kopia słynnej gotyckiej rzeźby Madonny z Krużlowej z ok. 1410 r., (oryginał w Muzeum Narodowym w Krakowie).- barokowa rzeźba Chrystusa Zmartwychwstałego- późnorenesansowy ołtarz w kształcie tryptyku z 1645 r- późnobarokowy ołtarz z ok. 1700 r.- gotyckie kamienne chrzcielnica i kropielnica- późnobarokowa ambona- krucyfiks z ok. 1520 r. umieszczony na belce tęczowej.- epitafia- feretrony.


Kąclowa

GPS: N49 34.683 E20 58.401


Kościół pomocniczy pw. Św. Wojciecha Biskupa z XX w.; jednonawowy, konstrukcji zrębowo- słupowej, oszalowany i pokryty blachą; wyposażenie gł. z XX w. Zaprojektowany przez architekta Zdzisława mąc zeńskiego w tradycji dawnego budownictwa regionalnego, wzniesiony w latach 1926-29 pod kierownictwem Stanisława Murańda. Wieżę o konstrukcji słupowo-ramowej z pozorną izbicą, wieńczy ślepa latarnia z kopułką. Nawę i prezbiterium nakrywa dach wielopołaciowy z wieloboczną sygnaturką. Po bokach korpusu nawowego znajdują się podcienia. Wnętrze nakryte jest częściowo stropem płaskim, a częściowo pozornym sklepieniem kolebkowym. Ołtarz główny z obrazem Ukrzyżowanie Czesława Preisa, wykonał w 1960 r. Jan Puchała. Drewnianą ambonę i chrzcielnicę wykonał ok. 1933 r. Czesław Gabryś. W oknach prezbiterium dwa witraże figuralne projektu Jana Bukowskiego wykonane w 1932 r. Organy z 1793 r. pochodzą z kościoła parafialnego w Ciężkowicach.


Binczarowa

GPS: N49 33.811 E20 57.148


Cerkiew greckokatolicka pw. Św. Dymitra z 1760r., obecnie kościół rzymskokatolicki; trójdzielna, konstrukcji zrębowej, oszalowana; wyposażenie gł. z XVIII-XIX w. Świątynia częściowo przebudowana. Remontowana w 1797 i 1879 r. (w tym czasie zapewne przekształcone zostały dachy). Odnawiana m.in. w 1927 i w latach 1966-1967. Do nawy dostawiona wieża konstrukcji słupowo-ramowej, z nadwieszoną izbicą. Hełm wieży i sygnaturkowe wieżyczki nad nawą i prezbiterium identyczne, baniaste, z pozornymi latarniami. Nawa i prezbiterium nakryte łamanymi kopułami namiotowymi. Wewnątrz polichromia z XX w. Wyposażenie wnętrza:- późnobarokowy ikonostas z XVIII i uzupełniony w XIX w.- późnobarokowe ołtarze boczne z XVIII w. z obrazami Najświętszej Marii Panny (Pokrownej) z tego czasu i Ukrzyżowania z XVIII-XIX w.- obrazy z XVIII-XIX w. Kościół otoczony jest kamiennym murem z Grotą Najświętszej Marii Panny z Lourdes.


Bogusza

GPS: N49 34.051 E20 53.278


Cerkiew greckokatolicka pw. Św. Dymitra z 1858r, (obecnie kościół rzymskokatolicki pw. św. Antoniego Padewskiego); trójdzielna, konstrukcji zrębowej, oszalowana; wyposażenie w części cerkiewne gł. z XVIII w. Świątynia posiada cechy charakterystyczne dla łemkowskiego budownictwa cerkiewnego. Wieża konstrukcji słupowo-ramowej zwieńczona jest baniastym hełmem. Nawę i prezbiterium nakrywają dachy dwuspadowe o zróżnicowanej wysokości z baniastymi wieżyczkami ze ślepymi latarniami. Wnętrza świątyni nakrywają stropy płaskie. Polichromia ścienna wnętrza z XIX w. o motywach architektonicznych. Wyposażenie w części cerkiewnej:- kompletne zespoły ikon zachowane z późnobarokowego ikonostasu;- barokowo-klasycystyczny ołtarz główny z XIX w.;- dwa barokowe ołtarze boczne z początku XVIII w. z ikonami- polichromowana ambona z XVIII w.;- ikony z XVII-XIX w.;- kamienna kropielnica z 1772 r.


Królowa Górna

GPS: N49 36.067 E20 53.120

Kościół parafialny pw. Najświętszego Imienia Marii Panny z 1555r jednonawowy, konstrukcji zrębowej; we wnętrzu cenna gotycka rzeźba Matki Boskiej z Dzieciątkiem z ok. 1420. Budowniczym kościoła był cieśla Jan Joachim Kukla z Grybowa. Nawę główną i prezbiterium nakrywają stropy, a nawę poprzeczną pozorne sklepienia kopulaste wsparte na czterech parach słupów. Wnętrze ozdobione polichromią z XX w., zachowane także fragmenty malowideł z XVI w. oraz polichromii ze scenami starotestamentowymi z 1795 r. Wyposażenie kościoła- XV-XIX w.:- późnobarokowy ołtarz główny z łaskami słynącym obrazem Matki Boskiej z Dzieciątkiem w srebrnych sukienkach- wczesnobarokowe ołtarze boczne z XVII w.- rokokowa ambona i 6 ław, płaskorzeźbionych i ozdobionych malowanymi kwiatami,- kamienna chrzcielnica z 1506 r.- późnogotycka płaskorzeźba Modlitwy w Ogrojcu- kilkanaście obrazów i rzeźb wykonanych w okresie od XVII-XIX w.


Ptaszkowa - kościół

GPS: N49 36.067 E20 53.120

Kościół parafialny pw. Najświętszego Imienia Marii Panny z 1555r jednonawowy, konstrukcji zrębowej; we wnętrzu cenna gotycka rzeźba Matki Boskiej z Dzieciątkiem z ok. 1420. Budowniczym kościoła był cieśla Jan Joachim Kukla z Grybowa. Nawę główną i prezbiterium nakrywają stropy, a nawę poprzeczną pozorne sklepienia kopulaste wsparte na czterech parach słupów. Wnętrze ozdobione polichromią z XX w., zachowane także fragmenty malowideł z XVI w. oraz polichromii ze scenami starotestamentowymi z 1795 r. Wyposażenie kościoła- XV-XIX w.:- późnobarokowy ołtarz główny z łaskami słynącym obrazem Matki Boskiej z Dzieciątkiem w srebrnych sukienkach- wczesnobarokowe ołtarze boczne z XVII w.- rokokowa ambona i 6 ław, płaskorzeźbionych i ozdobionych malowanymi kwiatami,- kamienna chrzcielnica z 1506 r.- późnogotycka płaskorzeźba Modlitwy w Ogrojcu- kilkanaście obrazów i rzeźb wykonanych w okresie od XVII-XIX w.


Stróże - Skansen pszczelarski


Muzeum Pszczelarstwa im. Bogdana Szymusika przy Gospodarstwie Pasiecznym "Sądecki Bartnik" A. & J. Kasztelowicz założone w 2000 roku przez Państwa Kasztelowiczów. Można obejrzeć tutaj m.in. ponad 100 uli figuralnych, skrzynkowych (snozowych i ramowych), ule obserwacyjne, kłody, stojaki i leżaki, słomiane kószki oraz drobny sprzęt pszczelarski (m.in. podkurzacze, miodarki, rojolapki, prasy do otrzymywania węzy). Do najcenniejszych eksponatów należy kłoda na pięć rodzin pszczelich z przełomu XVIII i XIX w., a ciekawostką są  ule afrykańskie. Biblioteka muzeum dysponuje zbiorem publikacji i materiałów dotyczących pszczelarstwa od XVII do XX wieku. W skansenie gromadzi się również zbiory dokumentujące życie codzienne wsi Sądeckiej.

GPS: N49 40.232 E20 57.983


Grybów - Plebania- muzeum

Budynek plebani (obecnie dekanalne muzeum sztuki sakralnej) z 1699 r. częściowo przekształcony w charakterze klasycystycznym w czasie przebudowy w XIX w. Budynek drewniany, potynkowany, w konstrukcji zrębowej, parterowy, w układzie dwutraktowym. Ganek wsparty na kolumnach. We wnętrzu zachowały się fragmenty dawnej dekoracji malarskiej. Wyposażenie ma charakter muzealny m.in.: obrazy gotyckie, ikony cerkiewne oraz zabytki sztuki ludowej. Do najcenniejszych obrazów należą: Św. Zofia z córkami z 1460 r., Św. Rodzina ok. 1500 r., Przemienienie Pańskie z XVI w.

GPS: N49 37.563 E20 56.914