Berest

GPS: N49 30.156 E20 58.272

Przy skrzyżowaniu- w centrum wsi.

Cerkiew greckokatolicka pw. świętych Kosmy i Damiana z 1842 r. (obecnie kościół rzymskokatolicki) konstrukcji zrębowej, oszalowana, pobita gontami i pokryta blachą; bogate wyposażenie cerkiewne z XVII-XX w. Nad nawą i prezbiterium oddzielne dachy namiotowe, łamane uskokowo. Hełm wieży i zwieńczenia dachów, z pozornymi latarniami, zwieńczone są  kopułkami z kutymi krzyżami. Wnętrze świątyni nakryte jest stropami. Polichromia wnętrza wykonana została w 1928 r. Wyposażenie:- kompletny ikonostas zestawiony w XIX w. z ikon z XVII i XVIII w.- barokowo-klasycystyczny ołtarz główny z XIX w. z ikonami z pocz. XVII w.- dwa barokowe ołtarze boczne z XVIII w. W nich m.in.: łaskami słynący obraz Opieki Najświętszej Marii Panny (Pokrownej) z 1621 przeniesiony z cerkwi w Izbach,- ikony z XVIII-XIX w. Wśród nich dwie XVI- wieczne: Matki Boskiej z Dzieciątkiem z postaciami świętych i św. Michała Archanioła.

Więcej zdjęć: https://photos.app.goo.gl/uE3XHTngUXxK11F68

Piorunka

GPS: N49 29.525 E20 59.740

Cerkiew położona przy drodze, na górce.

Cerkiew greckokatolicka pw. śś. Kosmy i Damiana w Piorunce, zbudowana w 1798 r. w stylu zachodniołemkowskim. podczas  przebudowy w 1909 r. dodano duże okna. Wewnątrz niejednolity ikonostas z najstarszymi elementami z XVII w, skompletowany w latach 1979-83 przez ówczesnego proboszcza ks. Czekaja.

Czyrna - cerkiew

GPS: N49 28.959 E21 01.268 

Cerkiew położona przy drodze, na górce.

Cerkiew św. Paraskewy Męczennicy w Czyrnej- zbudowana w 1893 według projektu austriackiego architekta Delavo, z pochodzenia Francuza, o czym informuje tablica pamiątkowa wewnątrz cerkwi. W budowie uczestniczyła cała wieś pod przewodnictwem parocha Antoniego Konstantynowicza. Odnawiana i przebudowana w 1933 r.

Cerkiew łemkowska, typ epigonalny, orientowana, drewniana, konstrukcji zrębowej. Trójdzielna: wydłużone prezbiterium zamknięte trójbocznie, szeroka nawa, sprawiająca wrażenie transeptu i prostokątny babiniec. Nawa i wsch. część babińca optycznie tej samej wysokości co prezbiterium. Przy prezbiterium od pn. zakrystia. Ściany szalowane pionowym deskowaniem, dachy kryte blachą. Wieża konstrukcji słupowo-ramowej, lekko pochyła, ze słupami wbudowanymi w zachodnią część wydłużonego babińca, z pseudoizbicą i gzymsem zegarowym bez zegarów.

W bocznych ścianach nawy duże, potrójne okna. Nad oknami ozdobne, zadaszone półkola z okrągłymi okienkami, nawiązujące do gzymsu zegarowego na wieży. Nad nawą spłaszczona kopuła z pseudolatarnią i cebulastym hełmem. Nad wieżą hełm z cebulastą kopułą i latarnią. Nad wschodnią częścią babińca dach dwuspadowy. Nad prezbiterium dach kalenicowy z małą latarnią pozorną. Hełmy nad nawą i wieżą zwieńczone żelaznymi krzyżami.

Nad nawą sklepienie kolebkowe (beczkowe). Ikonostas z XX w., wykonany prawdopodobnie podczas  remontu ok. 1933 r. umieszczony jest w prezbiterium i dzieli je na dwie części. Za ikonostasem ołtarzyk M.B. z Dzieciątkiem. Obok na ścianie ikona rokokowa św. Paraskewy z II poł. XVIII w. Ubrana dostatnio święta trzyma w rękach szablę i palmę męczeństwa. Ikonę znalazł na strychu plebanii ks. Mieczysław Czekaj. Mogła być ufundowana przez konfederatów barskich i namalowana na podobieństwo św. Barbary. W północno-wschodnim narożniku nawy ołtarz barokowy z obrazem Złożenia do Grobu z II poł. XVII w. Obok ołtarza ikona Opieki Bogurodzicy z pocz. XVIII w.; na jej ramie przymocowana korona, jedna z dwóch, jakie przytrzymywano nad głowami nowożeńców podczas  zaślubin. Najstarsza ikona, XVII- wieczna Ostatnia Wieczerza w owalnej ramie, pochodząca z poprzedniej cerkwi przechowywana jest w zakrystii.

Przy cerkwi kamienna dzwonnica parawanowa z przełomu XIX i XX. W pobliżu cerkwi znajduje się plebania i spichlerz z XIX w. Ok. 200 m. Na północ od cerkwi dawny cmentarz, na którym zachowało się kilka kamiennych nagrobków. Od 1951 r. budynek służy jako kościół rzymskokatatolicki pw. Niepokalanego Serca NMP.

Polany

GPS: N49 31.158 E20 59.329

Cerkiew greckokatolicka pw. Św. Michała Archanioła z 1820 r., obecnie kościół rzymskokatolicki; trójdzielna, konstrukcji zrębowej; we wnętrzu polichromia z XlX w., wyposażenie cerkiewne gł. z XVIII w. 

Więcej zdjęć: https://photos.app.goo.gl/5zhJvhf42R2G4S4g7

Wzniesiona w typie zachodniołemkowskiego budownictwa cerkiewnego. Cerkiew pobita gontami, częściowo oszalowana i pokryta blachą. Szeroka izbicowa wieża o pochyłych ścianach konstrukcji słupowo-ramowej, zwieńczona hełmem baniastym ze ślepą latarnią. Nawę i prezbiterium nakrywają dachy dwuspadowe z dwiema baniastymi wieżyczkami z latarniami. Ściany, stropy oraz parapet chóru muzycznego pokryty polichromią. Wyposażenie:- kompletny ikonostas- grupa Ukrzyżowania z postaciami wyciętymi z desek- późnobarokowy ołtarz z obrazem Pieta- XVIII- wieczne ołtarze boczne z obrazami i ikonami z tego samego okresu- barokowa ambona- polichromowana ława diakońska.

Chomranice - kościół z dzwonnicą

Kościół Imienia Najświętszej Marii Panny w Chomranicach powstał w latach 1691–92. Ok. poł. XIX w. do prezbiterium dobudowano kaplicę Przemienienia Pańskiego. Jednolity gontowy dach dwuspadowy pokrywa nawę i węższe od niej, trójbocznie zamknięte prezbiterium. W zakrystii podziwiać można polichromię ornamentalną z 1767 r. Wyposażenie świątyni stanowią: ołtarze rokokowe z XVIII w., w kaplicy  - barokowy z XVII w, barokowa ambona oraz kamienna chrzcielnica z XVIII w. Ołtarz główny zdobi słynący łaskami obraz _Matki Boskiej Chomranickiej_. Po północno-wschodniej stronie kościoła znajduje się wolno stojąca *dzwonnica* z 1692 r.

Krynica - Słotwiny - cerkiew

Cerkiew filialna greckokatolicka Opieki Bogurodzicy Krynicy Zdroju - Słotwinach (obecnie kościół parafialny rzymskokatolicki Serca Pana Jezusa) pochodzi z lat 1887 – 88. Cerkiew zbudowana została w tradycji łemkowskiego budownictwa cerkiewnego, jednak mocno odbiega od klasycznego układu. Obecne wyposażenie świątyni, w większości przeniesione w latach 50. XX w. z kościoła parafialnego z części zdrojowej Krynicy, stanowią: ołtarz główny z obrazem Serca Jezusowego z 1898 r., boczne neorenesansowe ołtarze z końca XIX w. Z dawnego wyposażenia cerkiewnego zachowały się tylko fragmenty ikonostasu.

Foto: Marek Ryglewicz

Mochnaczka Niżna - cerkiew

GPS: N49 26.012 E21 00.776 

Cerkiew położona przy drodze, w centrum wsi.

Cerkiew parafialna greckokatolicka św. Michała Archanioła w Mochnaczce Niżnej (obecnie kościół parafialny rzymskokatolicki Matki Boskiej Częstochowskiej) została wzniesiona w XVIII lub w połowie XIX w. Jest to cerkiew łemkowska, w konstrukcji zrębowej. 

Polichromia figuralno-ornamentalna z lat 1960 – 64 jest dziełem Cz. Lenczowskiego i S. Kruczka. Ikonostas (ściana z ikonami) składa się z części górnej – barokowej oraz dolnej – późnoklasycystycznej; część środkowa ikonostasu przesłonięta została ołtarzem głównym o charakterze neogotyku ludowego z obrazem Matki Boskiej Częstochowskiej (1956 r.).

Spostrzeżenia ze szlaku:  pokryta gontem. W 2008 roku, podczas  naszego pobytu kładziono nowy szalunek i nowe gonty. 

Tylicz - Kościół

GPS: N 49.398450, E 21.023983

Kościół parafialny św. św. Piotra i Pawła w Tyliczu ufundowany został w 1612 r. przez biskupa Piotra Tylickiego. Kościół wzniesiono w konstrukcji zrębowej, ściany oszalowano poziomo. Układ wnętrza jest jednonawowy, z węższym od nawy, trójbocznie zamkniętym prezbiterium i zakrystią po jego północnej stronie. Polichromia o motywach ornamentalnych i figuralnych została wykonana w 1960 r. przez K. Morwaya i K. Puchałę. W prezbiterium i przy nim znajdują się trzy rokokowe ołtarze z 2. poł. XVIII w., w tym ołtarz główny z cudownym obrazem Matki Boskiej z Dzieciątkiem (zwanej Tylicką) z przełomu XVI i XVII w.

.drewniana.malopolska.pl

Tylicz - cerkiew

GPS: N 49.395300, E 21.027966

Cerkiew parafialna greckokatolicka św. św. Kosmy i Damiana w Tyliczu (obecnie kościół cmentarny rzymskokatolicki) została zbudowana w 1743 r. Trójdzielna, zachodniołemkowska cerkiew o konstrukcji zrębowej ma ściany oszalowane i wzmocnione lisicami. Do nawy przy ikonostasie przylegają dwa charakterystyczne dla wschodniej architektury cerkiewnej pomieszczenia dla śpiewaków, tzw. kriłosy, które nigdzie indziej na Łemkowszczyźnie nie występują. Obecnie pełnią one funkcje kaplic bocznych. Polichromia figuralno-ornamentalna z 1938 r. nawiązuje tematycznie do obchodów jubileuszu 950-lecia Chrztu Rusi. Ikonostas późnobarokowy z XVIII w. jest zdekompletowany.

drewniana.malopolska.pl/

Muszynka - cerkiew

Cerkiew filialna greckokatolicka św. Jana Ewangelisty w Muszynce (obecnie kościół filialny rzymskokatolicki) wzniesiona została w XVIII w. Poszczególne części cerkwi mają kształt kwadratu, prezbiterium zamknięte jest trójbocznie, z zakrystią od północy. Polichromia ornamentalna pochodzi z przeł. XIX i XX w. Przy XVIII-wiecznym ikonostasie znajdują się dwa ołtarze boczne: południowy, późnobarokowy z końca XVII w. z obrazem Matki Boskiej z Dzieciątkiem oraz północny, rokokowy z XVIII w. z rzeźbami św. św. Piotra i Pawła oraz obrazem św. Barbary (według tradycji podarowanym przez konfederatów barskich).

Leluchow - cerkiew

GPS: N 49.300066, E 20.937033

Cerkiew parafialna greckokatolicka św. Dymitra w Leluchowie (obecnie kościół rektoralny rzymskokatolicki) powstała w 1861 r. Cerkiew łemkowska zbudowana została w konstrukcji zrębowej, a ściany pokryto gontem. Znajdująca się wewnątrz polichromia ornamentalna na stropach i ścianach pochodzi z pocz. XX w. Wyposażenie cerkwi stanowią: ikonostas (ściana z ikonami) rokokowo - klasycystyczny z 1895 r. autorstwa A. i M. Bogdańskich (niektóre ikony wykonał w 1873 r. V. Zomph), ołtarz główny z baldachimem z XIX w. oraz dwa ołtarze boczne. Przy cerkwi stoi nieduża dzwonnica z drewnianym zwieńczeniem.

drewniana.malopolska.pl

Muszyna - zabudowa mieszczańska

Zabudowa mieszczańska pochodzi głównie z XIX w. Niestety, zachowane obiekty są znacznie przekształcone w stosunku do stanu pierwotnego. Układ zabudowy składał się z domu mieszkalnego położonego szczytowo na linii zabudowy pierzei rynkowej albo ulicznej oraz obiektów gospodarczych w głębi. Domy o układach dwutraktowych miały sienie przejazdowe na skrajnych osiach. Domy stały blisko siebie, ale między nimi pozostawały wąskie przejścia, tzw. miedzuchy, w których zawieszano drewniane rynny, wspólne dla sąsiadujących domów, i wyprowadzano je daleko przed lico elewacji.

drewniana.malopolska.pl

Muzeum Regionalne PTTK, prezentujące zbiory dotyczące historii i etnografii regionu muszyńskiego, mieszczące się w budynku dawnego zajazdu zbudowanego na przełomie XVIII i XIX w. W zachodniej części miasta znajdował się folwark wójtowski, (a później zespół dworski), który przetrwał we fragmentach do naszych czasów. Z dawnego zespołu dworskiego zachowały się budynki murowane: dwór starostów muszyńskich, zajazd i kordegarda wzniesione na przełomie XVIII/XIX w. W budynku dawnego zajazdu mieści się obecnie Muzeum Regionalne PTTK ze stałą ekspozycją dotyczącą m.in. historii i etnografii regionu muszyńskiego.

Krynica - kościół zdrojowy

Kościół pomocniczy Przemienienia Pańskiego i Matki Boskiej Częstochowskiej powstał w 1863 r. jako pierwszy kościół zdrojowy (tzw. kaplica na „Dietlówce”). Świątynia została zaprojektowana przez architekta F. Księgarskiego w stylu barokowym. Zbudowano ją w konstrukcji zrębowej, na rzucie ośmiokąta połączonego z krzyżem greckim i pokryto gontowym dachem z latarnią. Wyposażenie kościoła stanowią dwa ołtarze z przełomu XIX i XX w. z obrazami Matki Boskiej Częstochowskiej i Przemienienia Pańskiego. Przy świątyni znajduje się drewniany krzyż z 1910 r., upamiętniający 500. rocznicę bitwy pod Grunwaldem.

Krynica - zabudowa uzdrowiskowa

Najciekawsza zabudowa uzdrowiska Krynica Zdrój pochodzi z 2. poł. XIX w. – są to najczęściej okazałe drewniane wille, wzorowane na architekturze uzdrowisk alpejskich. Często nawiązują do tzw. stylu szwajcarskiego, ale zawierają także cechy rodzimego budownictwa. Najbardziej charakterystyczne elementy to m. in. obszerne ganki oparte na słupach i balkony z ozdobnymi balustradami. W późniejszym okresie w architekturze uzdrowiskowej Krynicy zaznaczyły się wpływy lokalnego budownictwa ludowego. Najstarszym obiektem zabudowy jest pijalnia „Słotwinka” znajdująca się w Parku Słowińskim.

Na przełomie XVIII i XIX w. odkryto walory lecznicze niektórych miejscowości podkarpackich, co spowodowało powstanie uzdrowiska. Szybki rozwój Krynicy nastąpił po 1856 r. Z tego okresu pochodzą też najciekawsze budowle zabytkowe- liczne, okazałe drewniane wille "ozdobne"Wzorowane na budownictwie czołowych uzdrowisk w krajach alpejskich, często nawiązujące do tzw. stylu szwajcarskiego. Budynki te wznoszono w konstrukcji zrębowej lub słupowo-ramowej z nieodzownym szalunkiem. Elewację frontową urozmaicały zwykle przestronne ganki ze słupami oraz jedna lub dwie kondygnacje balkonów z ozdobnymi balustradami. Fasady wieńczyły trójkątne szczyty zdobione kratownicami i plecionkami. Później bryły domów zaczęto wzbogacać, dodając wykusze, wieżyczki narożne, boczne balkony i obszerne werandy. W okresie późniejszym w zdobnictwie wykorzystywano także elementy pochodzące z lokalnego budownictwa ludowego.

Krynica - Willa Romanówka

Willa „Romanówka” powstała w poł. XIX w. jako pensjonat wypoczynkowy. Funkcję tę pełniła do lat 70. XX w., a w 1994 r. otwarto w niej Muzeum Nikifora - Galerię Sztuki „Romanówka”, będące Oddziałem Muzeum Okręgowego w Nowym Sączu. Można w nim podziwiać obrazy Epifana Drowniaka - malarza prymitywisty znanego jako Nikifor Krynicki. Willa jest budynkiem eklektycznym, zbudowanym w tzw. stylu szwajcarskim. Na środku elewacji frontowej znajduje się szeroki podcień oparty na rzeźbionych słupach, nad którym widzimy okazałą facjatę z balkonem o ażurowanej balustradzie, zwieńczoną trójkątnym szczytem.

Stary Sącz - zabudowa

Stary Sącz należy do najstarszych miast Małopolski. Na terenie miasteczka znajduje się ponad 300 zabytkowych obiektów mieszkalnych wzniesionych w końcu XVIII, XIX i na początku XX w. 

Foto z: www.drewniana.malopolska.pl

Najstarsze i najcenniejsze budynki tworzą zabudowę przyrynkową. Tworzą ją murowane domy mieszczańskie z końca XVIII w., zbudowane po pożarze miasta w 1795 r. Do najpiękniejszych domów przy rynku należy "Dom na Dołkach" z XVII w., przebudowany w 1795 r. Budynek zbudowany z kamienia nakryty jest charakterystycznym łamanym dachem pobitym gontem. Obecnie mieści się w nim Muzeum Regionalne. 

Z połowy XIX w. pochodzą szerokofrontowe, drewniane budynki o charakterze dworkowym. Dużą grupą w zabudowie są wolno stojące, XIX-wieczne drewniane domy typu wiejskiego. Ciekawym elementem tych obiektów są bramy z charakterystycznym układem klepek na powierzchni lub zdobieniem płycin.

Cennym obiektem drewnianym Starego Sącza jest Brama Szeklerska  dar Szeklerów z Siedmiogrodu dla Jana Pawła II z okazji kanonizacji św. Kingi.

Moszczenica Niżna - kościół

Kościół św. Mikołaja w Moszczenicy Niżnej pochodzi najprawdopodobniej z 2. poł. XVI w. Układ wnętrza jest jednonawowy, z węższym, zamkniętym trójbocznie, prezbiterium, do którego od północy przylega zakrystia. Kościół orientowany, orientowany, wybudowany w  konstrukcji zrębowej, oszalowany. 

Od frontu niewielki przedsionek konstrukcji szkieletowej. 

źródło: PolskaNiezwykla.pl // autor: chichołek

Kościół przykrywa jednolity dach dwuspadowy, jednokalenicowy, z wydatnym okapem, pokryty blachą, na którego środku znajduje się wieloboczna wieżyczka, zwieńczona kopułką. 

Wewnątrz zobaczyć można pozorne sklepienie kolebkowe oraz znajdujące się w wyposażeniu kościoła: gotycki obraz św. Zofii z córkami z 1480 r., późnogotycki krucyfiks z XVI w. i późnorenesansowy ołtarz główny z XVII stulecia z barokowym obrazem św. Mikołaja.

Przed kościołem usytuowana jest wolno stojąca, dzwonnica drewniana, zbudowana na przełomie XVIII i XIX w., nakryta daszkiem namiotowym.

Szczawnik

GPS: N49 23.044 E20 51.979

Cerkiew w centrum wsi- przy drodze. 

Droga z Milika do Szczawnika przejezdna jest tylko traktorem lub samochodem terenowym.

Cerkiew filialna greckokatolicka pw. Św. Demetriusza z I. poł. XlX w., obecnie kościół rzymskokatolicki. Trójdzielna cerkiew w typie zachodniołemkowskim, konstrukcji zrębowej i pokrytych gontem ścianach. Remontowano ją kilkakrotnie w 2. poł. XX w. 

Izbicowa wieża wzniesiona w konstrukcji słupowo-ramowej. Wieńczy ją hełm baniasty z pozorną latarnią. Dachy nad nawą i prezbiterium łamane uskokowo. Na dachach baniaste wieżyczki z pozornymi latarniami. Wnętrze nawy i prezbiterium nakryte kopułami namiotowymi, łamanymi uskokowo. 

Polichromia figuralno-ornamentalna wykonana została w latach 1936–37. 

Wyposażenie świątyni z XVIII-XIX.

• kompletny ikonostas z XVIII/XIX w.
• w późnobarokowych ołtarzach bocznych z 1729 r. m.in. obraz Przemienienie Pańskie oraz ikona Opłakiwanie Chrystusa, współczesne ołtarzom
• zabytki malarstwa ludowego
• obraz wotywny Ukrzyżowanie z parą chłopskich fundatorów, z 1854 r.
• ikona z wizerunkiem Św. Barbary z 1867 r.- dzwon cerkiewny z 1707 r.

Milik

GPS: N49 21.497 E20 51.326

Cerkiew w centrum wsi- przy drodze. 

Droga z Milika do Szczawnika przejezdna jest tylko traktórem lub samochodem terenowym.

Cerkiew parafialna greckokatolicka pw. Świętych Kosmy i Damiana z I. poł. XlX w., obecnie kościół rzymskokatolicki; trójdzielna, konstrukcji zrębowej; pobita gontami, częściowo oszalowana i pokryta blachą; wyposażenie cerkiewne z XVIII-XIX w. Wzniesiona w typie zachodniołemkowskiego budownictwa cerkiewnego, na miejscu poprzedniej świątyni zniszczonej przez powódź. Izbicowa wieża o konstrukcji słupowo-ramowej, zwieńczona hełmem baniastym z pozorną latarnią. Dachy nad nawą i prezbiterium w dolnych partiach łamane uskokowo. Na dachach baniaste wieżyczki z pozornymi latarniami. Przy wydłużonej nawie znajdują się dwie niewielkie, symetryczne kaplice. We wnętrzu polichromia ornamentalna wykonana w 1930 r. Wyposażenie cerkiewne:- fragmenty rokokowego ikonostasu z 1806 r.- ikony: Opłakiwanie Chrystusa z ok. 1700 r. i Pieta z XVIII w.- feretrony z obrazami z XVIII-XIX w.,- obraz Św. Trójcy z końca XVIII w.

Andrzejówka - cerkiew na wzgórzu

GPS: N49 20.522 E20 49.322

Nieco skomplikowany dojazd. W centrum Andrzejowki należy skręcic w lewo, 

a później na rozwidleniu znowu w lewo. 

Pod cerkwią jest zakaz Parkowania, 

zatem lepiej zostawić samochod 150 metrow nizej.

więcej zdjęć: https://photos.app.goo.gl/KXay27J3hoVFsB29A

Cerkiew greckokatolicka p.w. Zaśnięcia Bogurodzicy w Andrzejówce (obecnie kościół rzymskokatolicki Wniebowzięcia NMP) wzniesiona została prawdopodobnie w latach 1860–1864. Cerkiew zbudowana w typie zachodniołemkowskim

Jest to budowla trójdzielna, konstrukcji zrębowej, o ścianach pokrytych gontem i pobita blachą. Do węższego od nawy prezbiterium przylega zakrystia, pod wieżą mieści się babiniec, przedsionek i zahata. skokowo łamany dach nad nawą i namiotowy nad prezbiterium, zwieńczone wieżyczkami cebulastymi ze ślepymi latarniami. Izbicowa wieża o pochyłych ścianach konstrukcji słupowo-ramowej, zwieńczona cebulastym hełmem, w której zawieszony jest dzwon "Antoni"z 1691 r. Wnętrze świątyni nakryte kopułami namiotowymi. 

 Wewnątrz można zobaczyć ornamentalną polichromię z przeł. XIX i XX w. oraz ikonostas z pocz. XIX w o cechach rokokowych, w którym ikony – z wyjątkiem wrót carskich i diakońskich oraz ikony chramowej - przemalował w 1874 r. V. Zomph.