Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Karpaty. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Karpaty. Pokaż wszystkie posty

sobota, 29 sierpnia 2020

Skwirtne



Dawna łemkowska cerkiew greckokatolicka, znajdująca się w Skwirtnem, wzniesiona w 1837. Po 1947 przejęta przez kościół rzymskokatolicki. Obecnie użytkowana jako kościół filialny parafii Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Uściu Gorlickim. Cerkiew wpisano na listę zabytków w 1991. Została włączona do małopolskiego Szlaku Architektury Drewnianej.

poniedziałek, 9 marca 2020

Łukowica - kościół z zębami

Więcej zdjęć https://goo.gl/photos/WsnCQR9PPej5cQh49


Kościół w Łukowicy jest przepięknym drewnianym, barokowym kościołem, który w swoich zakamarkach skrywa wiele tajemnic.
Kościół został wybudowany w latach 1693-1697. Tak przynajmniej chcą oficjalne dokumenty, mówiące o barokowym pochodzeniu wnętrza oraz sylwetki (klasycznej dla tego okresu) kościoła. Im więcej badań, tym więcej pojawia się faktów świadczących o starszym rodowodzie kościoła, a przynajmniej jego fragmentów.


Istnieje podejrzenie (coraz bardziej uzasadnione) iż łukowicka świątynia została wybudowana i konsekrowana w XVI wieku, a później jedynie przebudowana w stylu barokowym. Jakkolwiek by nie było - kościół jest w trakcie renowacji wnętrza, podczas której odkrywane są coraz to nowe fragmenty polichromii. Być może nie najstarszych, ale olśniewających. Polichromie zostały odkryte niedawno - dosłownie kilka, kilkanaście lat temu
Kolejną łukowicką tajemnicą jest los figurek Matki Boskiej. Pierwsza - figura Matki Boskiej Loretańskiej - słynęła z łask, a przy konsekracji pierwszej świątyni (1520 r) powstało tu nawet sanktuarium loretańskie. Na początku XX wieku pojawiła się nowa figura, a o poprzedniej słuch zaginął. Druga zaś - gotycka figurka Matki Boskiej z Dzieciątkiem (datowana na XVI wiek), pewnego dnia znalazła się wśród zbiorów krakowskiego kolekcjonera (jak? dlaczego? nie zostało to wyjaśnione do dziś), później trafiła do Muzeum Narodowego, skąd została zrabowana przez hitlerowców.
Prawdopodobnym wydaje się również fakt, że słynny alchemik - Michał Sędzimir z Łukowicy - był chrzczony właśnie w tym miejscu. Powiadają, że chrzczony był w chrzcielnicy, która do dziś stoi w kościele. Faktem jest, że alchemik tu się urodził. Faktem jest również, że jego rodzice byli współdziedzicami Łukowicy i prawdopodobnie oni właśnie ufundowali pierwszy kościół. Logicznym wydaje się, że syn ochrzczony został właśnie w tym kościele. Pozostaje pytanie o chrzcielnicę - czy faktycznie jest wczesnogotycka?
Otóż nie.
U dołu ma wpisaną datę 1693, a górna część chrzcielnicy wyraźnie jest nowsza. Niemniej jednak pewne fakty wskazują na to, iż możliwe jest, że fragmenty chrzcielnicy pochodzą z XV wieku. Czy zatem alchemik był w niej chrzczony czy nie? Oto kolejna tajemnica.
Ostatnia niewiadoma dotyczy... zębów. Pomiędzy belkami zrębowymi znajdują się zęby ludzkie. Wieść gminna niesie, że biedniejsi ludzie z okolic też chcieli mieć udział w budowie świątyni. Ze względu na niedostatek nie mogli finansować budowy świątyni. Oddawali zatem swoje własne zęby, które zostały wstawione między belki - do dziś je można oglądać. Czy faktycznie takie jest pochodzenie tajemniczych zębów - nie wiadomo. Ale wiadomo, że kościół w Łukowicy skrywa jeszcze niejedną tajemnicę.
Opracowano na podstawie strony www.parafia.lukowica.org oraz z zasłyszanych informacji na miejscu (podziękowania dla fantastycznej pani przewodnik o niesamowitej wiedzy regionalnej.)

Oficjalne informacje:
Kościół św. Andrzeja w Łukowicy został wzniesiony w latach 1693-97, przed 1720 r.dobudowano do niego wieżę. Jest to budowla orientowana, trójdzielna. Nad prezbiterium i nawą jednokalenicowy dach kryty blachą. Przy wielobocznie zamkniętym prezbiterium dwie symetryczne przybudówki o ciekawym, ośmiobocznym kształcie. Na wschodniej ścianieprezbiterium Ogrojec z posągami z XVIII i XIX w. Wewnątrz strop ozdobiony XIX-wiecznąpolichromią, ołtarz główny z końca XVII w. z obrazem św. Andrzeja. W nawie kamiennachrzcielnica z 1693 r. Dawniej w kościele znajdowała się piękna rzeźba Matki Boskiej zDzieciątkiem z XIV w. zrabowana w czasie okupacji.

niedziela, 19 stycznia 2020

Lipnica Murowana - zabudowa

W mieście zachował się do dzisiaj układ owalnicowy średniowiecznego miasta lokacyjnego z obszernym, prawie kwadratowym (55 x 60 m) rynkiem. Z naroży rynku wybiegają pary ulic, które łączą się z ulicami obwodowymi. Ogólny charakter zabudowy podcieniowej dobrze reprezentuje Rynek w Lipnicy Murowanej, jednakże domy przy Rynku zostały już znacznie przekształcone w stosunku do stanu pierwotnego. 




W pierzejach rynkowych zachowały się budynki z XIX w. są  to w większości obiekty drewniane, parterowe, ustawione szczytami w stronę Rynku. Niektóre mają dachy naczółkowe i podcienia wsparte na słupach.

poniedziałek, 13 stycznia 2020

Świdnik - dwór

UWAGA! W okolicach Nowego Sącza są  dwa Świdniki- dwór leży w Świdniku w w gminie Łukowica- na wschód od Sącza




Dwór z 1752 r. drewniany, parterowy, konstrukcji zrębowej, z fragmentami murowanymi, potynkowany. Budynek składa się z prostokątnego korpusu nakrytego gontowym dachem czterospadowym z powiekami, kwadratowych alkierzy nakrytych dachami namiotowymi i ganku wspartego na dwóch kolumnach. Wnętrze pierwotnie w układzie dwutraktowym, nakryte stropami belkowymi lub sufitami. Zachowana częściowo stolarka drzwiowa z profilowanymi płycinami i ornamentalnymi okuciami. Dwór jest klasycznym przykładem rezydencji wiejskiej, w której zrealizowana została XVII- wieczna koncepcja budynku z czterema izbami (alkierzami) przybudowanymi do narożników korpusu. Budynek położony jest na terenie parku krajobrazowego. W pobliżu dworu usytuowana jest murowana kapliczka zapewne z XVIII w. W parku znajduje się też piwnica, która jest być może pozostałością zboru ariańskiego z lat 1560-1580.

poniedziałek, 23 grudnia 2019

Ustianowa Górna


Cerkiew usytuowana wśród zabudowy mieszkalnej w pd.- wsch. części wsi, w odległości ok. 200 m. od drogi Sanok-Ustrzyki Dolne, po jej prawej stronie. Teren cerkiewny na planie nieregularnym, ogrodzony drewnianym płotem na murowanych słupkach. Wejście od strony ul. Wiejskiej (od pn.). W części pn.-zach. (po prawej stronie od wejścia) murowana kaplica neogotycka, przy wejściu, po lewej stronie nowa dzwonnica drewniana, w narożniku pn.- wsch. ołtarz polowy. Cerkiew orientowana, położona w centralnej części placu, otoczona szerokim wieńcem starodrzewia. Przy zakrystii kamienny nagrobek.

Górzanka


Dawna cerkiew greckokatolicka pw. św. Paraskewy w Górzance znajduje się na niewielkim wzgórzu, w otoczeniu starych dębów, przy drodze prowadzącej z Wołkowyji do Baligrodu. Poniżej cerkwi współczesna kapliczka rzymskokatolicka.

Pierwsza wzmianka o cerkwi w tej miejscowości pochodzi z roku 1599 i wspomina drewnianą cerkiew stojącą wówczas  na wzgórzu zwanym Bylite. Cerkiew spłonęła a kolejną wzniesiono w roku 1718 już na nowym miejscu. W roku 1835 rozpoczęto obok niej budowę kolejnej- stojącej do dziś drewnianej cerkwi. Konsekracja odbyła się 10 września 1838 roku. Fundatorem cerkwi był ówczesny właściciel Górzanki- Feliks Giebułtowski (wg innych źródeł był to Piotr Glajzer).

Świątynia została odnowiona w roku 1912. Prace malarskie (polichromia figuralna) wykonał wówczas  Włodzimierz Pawlikowski. Od roku 1948 jest użytkowana jako kościół rzymskokatolicki- najpierw filialny a od 1969 jako kościół parafialny pw. Wniebowstąpienia Pana Jezusa.

Równia

Równia 

Cerkiew orientowana, umiejscowiona na wzniesieniu, w zakolu potoku Równia. Przy cerkwi cmentarz, na którym kilka zachowanych nagrobków. 
Cerkiew drewniana, konstrukcji zrębowej, trójdzielna, trójkopułowa, z opasaniem opartym na uskokowych rysiach. Ponad babińcem empora konstrukcji słupowej. Sanktuarium, nawa i babiniec kwadratowe w planie. Nawa najobszerniejsza. Na zrębie ścian nawy i babińca tambury (nad nawą ośmioboczny, nad sanktuarium czworoboczny). Dachy nad każdą z przestrzeni w formie kopuł o sferycznym profilu, z okapem ( nad nawą ośmiopołaciowy, nad sanktuarium i babińcem czteropołaciowe). Masyw nawowy najwyższy. U podstawy tamburów dachy koszowe, powyżej zwielokrotnione okapowe. Ściany powyżej opasania i wszystkie połacie dachowe opierzone gontem. Ponad nawą zrębowe sklepienie ośmiopolowe, w sanktuarium zwierciadlane. Portal w zachodniej elewacji i otwory okienne ościeżowe.
Świątynia w Równi należy do nielicznych zachowanych, na terenie południowo-wschodniej Polski, trójdzielnych cerkwi kopułowych.
Równia - wnętrze

Brzegi (Berehy) Dolne

Cerkiew Michała Archanioła w Brzegach Dolnych (obecnie rzymskokatolicki kościół parafialny pw. Matki Bożej Różańcowej) — drewniana greckokatolicka cerkiew, wzniesiona we wsi Brzegi Dolne w miejscu wcześniejszej cerkwi, wzmiankowanej już w roku 1615


Kilka zdjec tutaj: https://photos.app.goo.gl/e8TgqCqZJutShWqF8

niedziela, 22 grudnia 2019

Wooden Tserkvas of the Carpathian Region - in English

Situated in the eastern fringe of Central Europe, the transnational property numbers a selection of sixteen tserkvas (churches). They were built of horizontal wooden logs between the 16th and 19th centuries by communities of Orthodox and Greek Catholic faiths. The tserkvas bear testimony to a distinct building tradition rooted in Orthodox ecclesiastic design interwoven with elements of local tradition, and symbolic references to their communities’ cosmogony. The tserkvas are built on a tri-partite plan surmounted by open quadrilateral or octagonal domes and cupolas. Integral to tserkvas are iconostasis screens, interior polychrome decorations, and other historic furnishings. Imthe harbourant elements of some tserkvas include wooden bell towers, churchyards, gatehouses and graveyards. 


Located at the eastern fringes of Central Europe within the Polish and Ukrainian Carpathian mountain range, the sixteen wooden tserkvas (churches) are outstanding examples of the once widespread Orthodox ecclesiastical timber-building tradition in the Slavic countries that survives to this day. The architectural forms of the tserkvas with tri-partite plans, pyramidal domes, cupolas and bell towers conform to the requirements of Eastern liturgy while reflecting the cultural traditions of the local communities that developed separately due to the mountainous terrain. They include Hutsul types in the Ukrainian south-eastern The Carpathians at Nyzhniy Verbizh and Yasynia; Halych types in the northern The Carpathians either side of the Polish/Ukrainian border at Rohatyn, Drohobych, Zhovkva, Potelych, Radruż and Chotyniec; Boyko types either side of the Polish/Ukrainian border near the border with Slovakia at Smolnik, Uzhok and Matkiv, and western Lemko types in the Polish west The Carpathians at Powroźnik, Brunary Wyźne, Owczary, Kwiatoń and Turzańsk. Built using the horizontal log technique with complex corner jointing, and exhibiting exceptional carpentry skills and structural solutions, the tserkvas were raised on wooden sills placed on stone foundations, with wooden shingles covering roofs and walls. The tserkvas with their associated graveyards and sometimes free-standing bell towers are bounded by perimeter walls or fences and gates, surrounded by trees.

 All nominated properties in Poland are protected at the highest level by inclusion in the National Heritage Register under the Act on Preservation and Protection of Historic Monuments (2003). In Ukraine all nominated properties are protected at the highest level by inclusion on the State Register of Immovable Historical Monuments under the State Law on Protection of Cultural Heritage (2000). The properties and buffer zones will be recognised and protected in relevant district and local land use/development plans. 


 Management of the serial property will be coordinated by a Steering Committee acting on behalf of the Ministers for Culture of both countries, which will work with the administrators of the tserkvas to ensure their conservation and initiate training courses. Experts in various fields will be invited to meetings of the Steering Committee, which is also obliged to invite the owners and curators of properties, as well as ecclesiastical and secular authorities to participate in the ongoing cooperation, together with regional and local self-government authorities and restoration services. The Steering Committee will oversee municipal land use/development plans in cooperation with local authorities. In place of individual management plans, the Steering Committee will also oversee all matters relevant to the continuing maintenance of the properties’ cultural value; maintenance of their physical condition and elimination of potential threats, including restrictions of development in land use plans within the immediate vicinity of the properties and their buffer zones. These restrictions are essential in some cases and the State Parties committed to establish adequate protection mechanisms in all concern land-use and development plans. Optimisation of tourist accessibility involving construction of tourist facilities and car parking has to be carefully planned to not compromise the integrity of the property components the imthe harbourant views to and from thereof, and risk prevention involving protection against fire and floods needs to be strong at all times to prevent impacts from potential disasters.

On Polish site of border:

This Ukrainian Greek Catholic Church, probably founded in 1617, is one of the few still active Greek Catholic churches in Poland that survived both WWII and the dethe harbourations afterwards. The church has been renovated a number of times, a.o. in 1733 and 1858, and was closed from 1925 until 1947. It then became a Roman Catholic church until somewhere in the 1980s, when it was abandoned. After the fall of Poland's communist regime it became a Ukrainian Greek Catholic church again. It was extensively restored between 1991 and 1994, mostly (paid for by) local parishers.
Gilded royal doors carved to represent the tree of life (old wooden church in Chotyniec, Poland).
The building is of a distinguishing originality because of its harmonious, solid appearance. Inside, a complete iconostasis can be seen, and a Baroque painting of the last judgment from 1735.

It is believed that church in Smolnik is one of the most beautiful wooden churches in this part of Europe
(currently a Roman Catholic Parish Church) was built in 1600 and is therefore the oldest Orthodox Church in the Polish The Carpathians. It was repeatedly repaired, and in 1813-14, after a flood, it was moved to its current location. The interior layout is tripartite with square rooms. The walls of the sacristy are covered by precious figurative polychrome from 1607. The rich church fittings include an iconostasis from 1743-44, currently partially dismantled, an C18th baroque side altar with a painting of Christ at the Column, and many valuable icons including The Last Judgment from 1623.
   

was built in 1653. The church was renovated repeatedly, and underwent a complete overhaul in the 1980s. At that time they restored the shingles on the walls and tented roofs, and the conservation work as a whole was awarded the Europe Nostra international prize. The interior is covered by polychrome decoration from 1938. The complete church fittings consist of: an C18th baroque iconostasis with a rare icon of Christ in the Tomb, two baroque side altars – the north one with an icon of Madonna with Child (C19th), and the south one with an icon of St. Nicholas (C18th).

The Greek Catholic Parish Church of St. Paraskevi in Kwiatoń (currently a Roman Catholic Auxiliary Church) arose in the second half of the C17th. The church is a classic example of Lemko church architecture, and on account of its prothe harbourions is considered one of the most beautiful Orthodox churches in Poland. It was erected using log construction with shingled walls and roofs. The interior décor contains polychrome work with figurative and ornamental motifs dating from 1811. It has retained its fittings intact: an iconostasis (screen with icons) by M. Bogdański from 1904, and in the chancel a C19th main altar as well as two side altars with icons of Madonna with Child and the Deposition.

(currently the Roman Catholic Parish Church of the Assumption of the BVM) dates from 1797. The building, despite later alterations, has retained the most imthe harbourant features of a West Lemko church. The interior is capped by a flat ceiling with cornices. The polychrome decoration, which has rococo-classical architectonic and floral motifs, was carried out by Antoni and Józef Bogdański in 1898. Fragments of older baroque polychrome work from the end of the C18th are visible in the nave. The C18th baroque iconostasis was repainted during repair work in 1831.

 The eight other tzerkvas are behind the Ukrainian border. 

  • The Holy Spirit Church in suburb of Potelych
Wooden Church of the Holy Spirit  was built in suburb of Potelych, Ukraine in 1502 on the place of a church that burned down by tatars. It is the oldest wooden church in Lviv Oblast. Church was visited by Bohdan Khmelnytsky

  • Wooden orthodox church of saint Demetrius in Matków
  • Holy Trinity Church, Zhovkva
  • Wooden Holy Trinity Church was built in suburb of Zhovkva, Ukraine in 1720 on the place of a church that burned down in 1717. The structure consisits of three wooden naves and a brick sacristy.

There is an iconostasis consisting of about 50 icons painted by the masters of Zhovkva Painting and Carving School of Ivan Rutkovych in the beginning of 18th century. The iconostasis is made from linden wood carved by Ignatiy Stobenskyj. In 1978-79 iconostasis was restored. Now the church belongs to the UGCC.
  • St. George's Church, Drohobych

St. George's Church in Drohobych is one of the oldest and best preserved timber churches of Galicia. The church, dating from ca. 1500, consists of three parts. The central block is square in plan and comprises the nave. Two other blocks contain the double apse and the narthex. Between 1678 and 1711, the church was renovated: the interior was frescoed, the octagonal structures built up, and a new belfry appeared.

  • The Holy Spirit Church, Rohatyn
  •  The Theotokos church, Wierbiaz Nizny
  •  The wooden orthodox church, Jasina
  • Orthodox church of the Archangel Michael in Użok

Czerteż - cerkiew

Zespół cerkiewny w Czerteżu 
*****
Oddział MBL w Sanoku

Klucze znajdują się u pana Jana Hałajcio, Zabłotce 61, tel: 013-46-320-15



Jedną z najcenniejszych i najpiękniejszych cerkwi w województwie podkarpackim, ale także w Polsce, jest niewątpliwie świątynia w Czerteżu. Znajduje się ona na niewielkim wzgórzu, w otoczeniu starych drzew (dębów i lip), po wschodniej stronie drogi wiodącej z Sanoka do Rzeszowa. Dotarcie do niej z centrum Sanoka nie jest trudne, gdyż od ostatniego przystanku komunikacji miejskiej linii nr 5 jest to zaledwie 10 minut marszu.

sobota, 21 grudnia 2019

Zabudowa w Bartnem


Budownictwo łemkowskie. Dom Łemków składał się z izby i komory, rozdzielonych sienią oraz: stajnia, owczarnia, wozownia a rozległy strych służył jako stodoła. Domy często były kryte słomą. Zagroda była zbudowana w kształcie litery L. 



Dookoła okien malowano obwódki z dużych białych lub czarnych kropek, a szpary między belkami bielono wapnem. Najbogatsze zdobienia występują na Łemkowszczyźnie wschodniej, gdzie ściany domów pokrywano farbą w kolorze czerwono-brązowym. Drzwi były malowane glinką w kolorze jasnego ugru a obramienia drzwi i okien były koloru zielonego bądź niebieskiego

piątek, 20 grudnia 2019

Skansen w Sanoku



Więcej zdjęć: https://photos.app.goo.gl/ZbQ7y8X4c6xyalzf1

Skansen w Sanoku

*****
Największy skansen w Polsce

Park Etnograficzny w Sanoku należy do najpiękniejszych muzeów na wolnym powietrzu w Europie.
Pod względem ilości obiektów jest największym skansenem w Polsce.

I jak każda komercyjna perła regionu, ma swoje plusy i minusy.
Ogromnym plusem jest malownicze położenie - na prawym brzegu Sanu u podnóża Gór Sanocko-Turczańskich dość wiernie odzwierciedla fizjografię Podkarpacia. 38 ha powierzchni podzielone jest na 5 sektorów. Sektory są ułożone tak logicznie i zgodnie z topografią, że jest to aż nieprawdopodobne.

Sektor bojkowski leży u podnóża lasu i - tak jak na Bojkowszczyźnie - o świcie pod chałupy podchodzą sarny (no, może niekoniecznie o swicie, a o ósmej rano, ale też panuje cisza i spokój).

Sektor łemkowski to chałupy posadowione wzdłuż drogi, dokładnie tak jak na Łemkowszczyźnie.

Pogórzanie i Dolinianie - dokładnie tak jak mieszkali.

Sektor naftowy - a to zupełna nowość, bo w żadnym skansenie takich sprzętów nie widziałam. Chociaż przy drodze z Łodyny do Leszczowatego, takie właśnie wieże wiertnicze i inne sprzęty występują.

Pod tym względem skansen jest wspaniały.

OBIEKTY:

Cóż - może to niedobrze, że jestem etnologiem i życie turystyczne spędziłam śpiąc po drewnianych chałupach (właśnie bojkowskich i łemkowskich), gdyż obiektami mnie skansen nie zaskoczył. Ale to mnie - podejrzewam, że na większości zwiedzających robią potężne wrażenie.


Niesamowite wrażenie robią za to kapliczki słupowe z rzeźbionymi drewnianymi "słupami". Po wysiedleniach ponad pół wieku temu, we wsiach Beskidu Niskiego i Bieszczad nie zachowała się bodaj ani jeden taki "Słup".

To, czego już nie zobaczymy w dolinie Osławy, to malowane domy łemkowskie.


Absolutną perłą jest cerkiew z Rosolina. Stoi jednak w takim cieniu, że nie da się jej porządnie sfotografować o żadnej porze dnia, posiadając dobry, ale jednak amatorski sprzęt.



ZWIEDZANIE:

No i tu trochę niemiłe zaskoczenie. Wnętrza można zwiedzać jedynie z przewodnikiem (koszt wynajęcia przewodnika to 40 zł - update: sierpień 2011). Przewodnik przebiega skansen w dwie godziny. To duży minus, bo trzeba się dostosować do grupy, a i koszt zwiedzania wzrasta znacznie. Najczęściej przewodnika wynajmują grupy i wycieczki szkolne.

Pojedynczy turyści decydują się raczej na spacer po skansenie i nadzieję, że przez któreś okno da się zajrzeć do srodka (raczej jest to niemożliwe, lub trudne). Najlepiej skansen zwiedzać rankiem, bo wtedy nie pojawia się jeszcze czarna pani z czarnym panem z napisem OCHRONA - SECURITY:)

Na terenie skansenu znajduje się również wystawa stała Ikona Karpacka (bilet kosztuje symboliczną złotówkę, ale przy wejściu nikt o tym nie informuje, co powoduje, u niektórych upierdliwców, jak ja, wzrost nerwowości i poczucie niekoniecznie może oszukania, ale niedoinformowania). Jeśli będziecie wchodzić do skansenu , weźcie dodatkowe pieniądze, gdyż na wystawie prezentowany jest m.in. ikonostas z cerkwi w Uluczu.

Parking dla samochodów - płatny, strzeżony - jest usytuowany tak, ze odruchowo się tam wjeżdża i płaci:) A kawałek (100 metrów dalej) jest nieoogrodzona część parkingu który jest NIEstrzeżony i BEZpłatny.

Karczma teoretycznie regionalna - w starym budynku karczmy - przed skansenem - zlokalizowana jest restauracja. Można się tu posilić, ale skoro w karczmie regionalnej przy skansenie zamawiam kwaśne mleko, to spodziewam się kwaśnego mleka, a nie - nawet najlepszego - kefiru. Kefir mnie dobił i tym sposobem nie spróbowałam innych dań.

Skansen

ul. Rybickiego 3,
tel. (013) 463-16-72
W sezonie turystycznym trwającym od maja do września
muzeum jest czynne w godzinach od 8.00 do 18.00
zwiedzanie trwa do godziny 20.00
październik od 8.00 do 16.00
listopad- marzec od 8.00 do 14.00 
kwiecień od 9.00 do 16.00

Kontakt:


Muzeum Budownictwa Ludowego, 
ul. Traugutta 3, 38-500 Sanok
tel. (013) 463-09-04, 463-09-34, 
tel/fax. 463-53-81

czwartek, 19 grudnia 2019

Drewniane światynie słowackich Karpat - UNESCO

Wpis obejmuje dwa kościoły rzymskokatolickie Hervartov i Trvdosin), trzy protestanckie (Kezmarok, Lestiny i Hronsek) oraz trzy cerkwie greckokatolickie (Bodruzal, Ladomirova i Ruska Bystra), pochodzące z czasów od XVI do XVIII wieku. Kościoły są  przykładami bogatej lokalnej tradycji architektury religijnej, powstałej na styku wpływów kultury łacińskiej i bizantyjskiej. 


Budowle są  zróżnicowane typologicznie: różnią się wyglądem zewnętrznym, a także rozkładem pomieszczeń, dostosowanych do potrzeb praktyk religijnych. O szczególnej wartości tych obiektów decydują także malowidła pokrywające ściany i sufity, a także wartościowe przedmioty zdobiące świątynie. Kościoły są  przykładem adaptacji głównych kierunków architektury i sztuki rozwijających się w okresie, w którym zostały zbudowane, do specyficznych warunków geograficznych i kulturowych




Drewniane cerkwie po obu stronach Karpat - na liście UNESCO

2013- Na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO wpisane zostały drewniane cerkwie w polskim i ukraińskim regionie Karpat. 
To pierwszy wpis polskich zabytków na Listę UNESCO od 7 lat. Ostatnio ( w 2006 r.) na tę Listę wpisano Halę Stulecia we Wrocławiu. Zaś "ostatnie polskie drewniaki" jeśli można tak się wyrazić, czyli drewniane Kościoły Małopolski i Podkarpacia, dostąpiły tego zaszczytu równe 10 lat wcześniej.

O wpis 16. drewnianych cerkwi – polskich i ukraińskich – przez wiele lat starał się Narodowy Instytut Dziedzictwa wraz z przedstawicielami strony ukraińskiej: Państwowym Historyczno-Architektonicznym Rezerwatem w Żółkwi oraz Naukowo- Badawczym Instytutem badania Zabytków w Kijowie. 

Zagadnienia związane z ochroną dziedzictwa Narodowego są  bardzo ważnym czynnikiem polityki rozwoju państwa. Dlatego właśnie strona polska i ukraińska od 2009 roku prowadziły starania o to, by drewniane cerkwie znalazły się prestiżowej Liście UNESCO. Efektem tej współpracy jest sukces, jakim jest ich docenienie przez międzynarodową społeczność. Dzięki temu te niezwykle cenne obiekty zyskają dodatkową promocję – podkreśla Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bogdan Zdrojewski. 


Po stronie polskiej wpis objął osiem cerkwi



Pozostałe 8 cerkwi tworzących nowe miejsce światowego dziedzictwa UNESCO znajduje się po ukraińskiej stronie granicy. 

  • cerkiew Zesłania Ducha Świętego w Potyliczu
  • cerkiew św. Dymitra w Matkowie
  • cerkiew Świętej Trójcy w Żółkwi
  • cerkiew św. Jerzego w Drohobyczu
  • cerkiew św. Ducha w Rohatyniu
  • cerkiew Narodzenia Theotokos w Werbiążu Niżnym
  • cerkiew Wniebowstąpienia Pańskiego w Jasinie
  • cerkiew św. Michała Archanioła w Użoku


Wpis drewnianych cerkwi na prestiżową Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, jest wynikiem kilkuletniej współpracy polski-ukraińskiej. Wybrane cerkwie stanowią doskonały przykład połączenia wpływów kultur Wschodu i Zachodu. Wpis ten wypełnia znaczącą lukę na Liście dodaje Paulina Florjanowicz Dyrektor Narodowego Instytutu Dziedzictwa 

Wymienione cerkwie zlokalizowane są w północnej strefie Karpat Zachodnich. Najstarsze zachowane drewniane cerkwie w obszarze polskich i ukraińskich Karpat pochodzą z końca XV i początku XVI wieku. Świątynie te stanowią najdoskonalsze osiągnięcia drewnianej architektury cerkiewnej swych czasów, do dziś zdumiewając skomplikowanymi rozwiązaniami konstrukcyjnymi. Różnorodność form i typów, doskonałość ciesielskich rozwiązań konstrukcyjnych oraz odmienność stylistyczna – to właśnie wyróżnia drewniane budownictwo cerkiewne w obszarze polskich i ukraińskich Karpat od drewnianego budownictwa sakralnego pozostałej części Europy. 

Architektura drewniana jest architekturą szczególnej troski, architekturą najbardziej zagrożoną i najtrudniejszą w konserwacji. Wpis tych obiektów na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO to ogromna nobilitacja, to uznanie architektury cerkiewnej przez społeczność światową za wartość uniwersalną. To też dodatkowa promocja dla tych obiektów, a także szansa na to, by lokalne społeczności zainteresowały się nimi i objęły je dodatkową ochroną – mówi Mariusz Czuba, wicedyrektor Narodowego Instytutu Dziedzictwa, koordynator prac nad wnioskiem 

Decyzja w sprawie wpisu na Listę Światowego Dziedzictwa tych obiektów zapadła na 37. sesji Komitetu Światowego Dziedzictwa UNESCO, która odbyła się w Phnom Penh w Kambodży.

wtorek, 20 sierpnia 2019

Orkanówka

Muzeum Biograficzne Władysława Orkana („Orkanówka”) w Porębie Wielkiej mieści się w drewnianej willi, zbudowanej w latach 1903–06, w stylu nawiązującym do zakopiańskiego. Jest to budynek parterowy, z wysokim zagospodarowanym poddaszem. Zbudowany został na rzucie prostokąta w układzie szerokofrontowym, z przeszkloną werandą na osi. Nakryty jest stromym gontowym dachem przyczółkowym z okapem przyzbowym. Zbiory muzealne pokazują życie i twórczość literacką Władysława Orkana (1875–1930). W pomieszczeniach tych zgromadzono także zabytki kultury materialnej górali mieszkających na północnych stokach Gorców.

Więcej zdjęc: https://photos.app.goo.gl/SQFzJ97r25A6Sa1r2

Jurków k/Dobrej

Kościół Matki Boskiej Nieustającej Pomocy w Jurkowie wybudowano w 1913 r. według projektu J. Tarczałowicza. Świątynia jest dobrze zachowaną, trójnawową bazyliką z transeptem, o ciekawej konstrukcji zrębowej Nad nawą główną znajduje się dach dwuspadowy, natomiast nad prezbiterium i ramionami transeptu - dachy wielospadowe. Ołtarz główny z 1920 r. z obrazem patronki kościoła ma charakter neoromański. Neoromańskie są także ołtarze boczne z 1932 r., w jednym z nich umieszczono wizerunek twarzy Chrystusa.

http://www.drewniana.malopolska.pl

Wilkowisko

Kościół parafialny św. Katarzyny w Wilkowisku z lat 1923–27 jest już trzecią świątynią na tym miejscu, zbudowaną na wzór poprzedniej, spalonej w 1916 r. Obiekt o konstrukcji zrębowej, ściany ma oszalowane poziomo. Wnętrze kościoła pokryte jest boazerią. Nad nawą i prezbiterium widoczne jest pozorne sklepienia kolebkowe, wsparte na ozdobnych ostrołukowych arkadkach. Wyposażenie, częściowo barokowe, a częściowo wzorowane na barokowym, wykonane zostało w XX w. Późnobarokowy ołtarz główny z XVIII w. z wizerunkiem patronki kościoła został przeniesiony z kościoła w Limanowej.

http://www.drewniana.malopolska.pl/

Jodłownik

Kościół pomocniczy Narodzenia NMP w Jodłowniku powstał w 1585 r. z fundacji Przecława Niewiarowskiego. W 2. poł. XVIII w. odnowiono go i w pełni wyposażono. Nawę i prezbiterium pokrywa wspólny gontowy dach wielopołaciowy, o konstrukcji więźbowo-zaskrzynieniowej.. Rokokowa polichromia na stropie nawy datowana na 2. poł. XVIII w. przedstawia Koronację Matki Boskiej. Część barokowego wyposażenia z XVII i XVIII w. znajduje się obecnie w sąsiednim kościele parafialnym. W kościele znajduje się piękna późnorenesansowa ambona z końca XVI w. oraz drewniana chrzcielnica z 1915 r.
http://www.drewniana.malopolska.pl/


  • Pasma górskie w okolicy to: Ciecień (835 m n.p.m.), Książa (649 m n.p.m.) oraz Grodzisko (618 m n.p.m.). Na Grodzisku zachowały się resztki obronnego grodu istniejącego już w czasach piastowskich, zburzone prawdopodobnie przez Tatarów.



  • W okolicy Jodłownika znajduje się Góra Kostrza (719 m n.p.m.) o charakterystycznym kształcie widocznym z Wieliczki. W bukowym lesie porastającym szczyt znajduje się skupisko unikalnej na skalę europejską paproci „Języcznik”.

Szyk

Kościół pw. św. Stanisława Biskupa i św. Barbary

N49.78854 E20.30192
zdjęcie z: http://www.drewniana.malopolska.pl


Kościół parafialny św. Stanisława Biskupa i św. Barbary w Szyku zbudowano w 1633 r. Do jego wzniesienia użyto elementów wcześniejszej świątyni z XVI w. Jest to jeden z piękniejszych kościołów Małopolski – późnogotycki, wzniesiony w konstrukcji zrębowej o ścianach pokrytych gontem. Wnętrze zdobi polichromia figuralno-ornamentalna z 2. poł. XIX w. W prezbiterium widnieją fragmenty starszych malowideł z przełomu XVI i XVII w., ze scenami Wniebowzięcia. Późnobarokowy ołtarz główny z 2. poł. XVIII w., z późnogotyckim obrazem Matki Boskiej z Dzieciątkiem (lata 1520–30), jest prawdopodobnie dziełem szczyrzyckiego cystersa Stanisława Samostrzelnika.

Chomranice - kościół z dzwonnicą

Kościół Imienia Najświętszej Marii Panny w Chomranicach powstał w latach 1691–92. Ok. poł. XIX w. do prezbiterium dobudowano kaplicę Przemienienia Pańskiego. Jednolity gontowy dach dwuspadowy pokrywa nawę i węższe od niej, trójbocznie zamknięte prezbiterium. W zakrystii podziwiać można polichromię ornamentalną z 1767 r. Wyposażenie świątyni stanowią: ołtarze rokokowe z XVIII w., w kaplicy  - barokowy z XVII w, barokowa ambona oraz kamienna chrzcielnica z XVIII w. Ołtarz główny zdobi słynący łaskami obraz _Matki Boskiej Chomranickiej_. Po północno-wschodniej stronie kościoła znajduje się wolno stojąca *dzwonnica* z 1692 r.