Siemiechów - kościół

Kościół pw. Matki Boskiej Gromnicznej z pocz. XVI w.; jednonawowy, konstrukcji zrębowej, pokryty gontem; fragmenty polichromii z XVI-XVII w., kamienna chrzcielnica gotycka. Konstrukcja stromego dachu, wspólnego dla nawy i prezbiterium, oparta na gotyckiej więźbie storczykowej. W świątyni elementy późnogotyckiego detalu ciesielskiego. Np. Nadproża portali w nawie i zwieńczenie obramienia okna w prezbiterium mają kształty zwielokrotnionych łuków tzw. "oślich grzbietów". Belki konstrukcyjne ozdobnie profilowane. Fragmenty polichromii pochodzą z różnych okresów, najstarsze z XVI/XVII w. Większość malowideł figuralnych powstało w 1643 r. Za ich autora uważany jest Łukasz Wadowski. Póżnogotyckie i rokokowe wyposażenie świątyni zostało prawie w całości przeniesione do nowego, murowanego kościoła. Pozostała renesansowa szafka na oleje z XVI w., przetrwała też m.in. empora chóru muzycznego z XVIII w.

Brzozowa - kościół

Kościół parafialny pw. Św. Marcina Biskupa z I. poł. XVI w.; jednonawowy, konstrukcji zrębowej, oszalowany i pokryty blachą; wyposażenie z XVII-XVIII w. Świątynia w stylu późnogotyckim. Wieża konstrukcji słupowo-ramowej, zwieńczona dzwonowatym hełmem. Więźba dachowa typu gotyckiego o konstrukcji storczykowej. Nawa i prezbiterium nakryte wspólnym dachem z sześcioboczną sygnaturką z latarnią. Wnętrze kościoła nakrywają stropy płaskie (w nawie z zaskrzynieniami wspartymi na słupach). Portal wejścia południowego ma nadproże w kształcie łuku o wykroju zdwojonego oślego grzbietu. Ściany i stropy pokryte polichromią. Wyposażenie kościoła:- późnobarokowy ołtarz główny z obrazem Matki Boskiej Szkaplerznej i obrotowym tabernakulum- ołtarze boczne z obrazami z XVIII-XX w. i płaskorzeźbą Chrystusa u Słupa z XVIII w.- drewniana chrzcielnica- późnobarokowa ambona- kilkanaście obrazów, rzeźb i ornatów z XVIII-XIX w.

Jastrzębia - kościół

Kościół parafialny pw. Św. Bartłomieja Apostoła z I. poł. XVI w.; jednonawowy, konstrukcji zrębowej, oszalowany; wyposażenie gł. z XVII-XVIII w. Barokowa wieża (początkowo wolnostojąca) z pozorną izbicą i pochyłymi ścianami, o konstrukcji słupowo-ramowej. Wieńczy ją hełm baniasty z latarnią. Więźba dachowa gotycka, storczykowa. Nad nawą i prezbiterium stromy, wielospadowy dach z sygnaturką takiego samego kształtu jak hełm wieży. Ściany wewnątrz pokrywa ornamentalno-figuralna polichromia. Belka tęczowa z XVIII w. ma ozdobny wykrój. Wyposażenie kościoła:- późnobarokowy ołtarz główny z obrazami: Chrystus Miłosierny (XVII w.), Przemienienie Pańskie (XVIII-XIX w.) i Opłakiwanie Chrystusa (XVIII w.).- ołtarze boczne z XVIII w., z obrazami z XVII-XX w.- renesansowo-barokowa chrzcielnica i kropielnica- późnobarokowa ambona- kilkanaście obrazów, rzeźb i ornatów z XVII-XIX w.

Przydonica - kościół

Kościół parafialny pw. Matki Boskiej Różańcowej z I. poł. XVI w.; jednonawowy, konstrukcji zrębowej; cenne wyposażenie z XV-XIX w., w prezbiterium polichromia z k. XVI w. Świątynia oszalowana i pokryta blachą. W kościele elementy późnogotyckiego detalu architektonicznego z 1527 r. Obramienia okienne i portale zwieńczone łukami o wykrojach tzw. oślich grzbietów. Zachodni portal ostrołukowy ozdobiony roślinną dekoracją snycerską i kartuszami z herbami. Na drzwiach zakrystii ślady malowidła z datą 1527. W prezbiterium polichromia z ok. 1596 r, w nawie z 1904 r. Wyposażenie kościoła:- rokokowy ołtarz główny z XVIII w. z łaskami słynącym obrazem Matki Boskiej Pocieszenia z XVII w.- ołtarze boczne z tryptykami- gotyckim z XV w i gotycko-renesansowym z XVI w- późnogotycka grupa Ukrzyżowania z XVI w na belce tęczowej- kamienna chrzcielnica gotycka z XVI w.- rokokowa ambona z XVIII w.

Wielogłowy - dwór

Dwór z XVII w. W 1958 r. ostatnia właścicielka dworu, M.Stuber, podarowała go Zgromadzeniu Sióstr Karmelitanek Dzieciątka Jezus, które założyły tu klasztor. Jest to budynek drewniany, wzniesiony z drewna modrzewiowego, potynkowany, parterowy, szerokofrontowy, na planie prostokąta, pierwotnie z czterema alkierzami przy narożnikach, z których zachowały się tylko dwa oraz z dwoma nowszymi gankami oraz przybudówką. Korpus budowli nakryty jest dachem łamanym polskim, a alkierze- dachami namiotowymi z uskokami. W zachodniej części dworu znajduje się kaplica klasztorna, z obrazem Matki Boskiej. podczas  wykonywania prac malarskich odkryto fragmenty klasycystycznej polichromii. Przed dworem stoi kamienna figura Matki Boskiej Niepokalanego Poczęcia, sprowadzona z Piekar Śląskich w 1962 r. Do zespołu dworskiego należą także częściowo przebudowane, XIX- wieczne, murowane czworaki.

Zakliczyn - zabudowa

Zachowany urbanistyczny układ lokacyjny z 1558 r. oparty na planie w kształcie wydłużonego wrzeciona wydzielonego dwoma parami zbiegających się na końcach układu ulic. W środku układu znajduje się rozległy (170 x 100 m), prostokątny rynek z ratuszem pośrodku. Przy rynku stały domy drewniane, konstrukcji zrębowo-przysłupowej, parterowe, ustawione do niego szczytami. Dachy były przeważnie siodłowe z wysuniętymi okapami wspartymi na dziewięciu przyściennych słupach, które przejmowały ciężar więźby dachowej ze ścian zrębowych. Dzięki takiej konstrukcji można było dokonać wymiany układu ścian bez naruszania więźby dachowej. Takie rozwiązanie konstrukcyjne stosowano tylko w Zakliczynie. Do dziś przy rynku zachowało się kilka zabytkowych domów z końca XVIII i pocz. XIX w. Kilkanaście zabytkowych budynków drewnianych o podobnej konstrukcji dachu położonych jest przy ulicach Malczewskiego i Mickiewicza.

Cięzkowice - zabudowa

Zachowany średniowieczny układ urbanistyczny pochodzący z czasów lokacji oraz pozostałości XIX- wiecznej zabudowy przy rynku i przylegających ulicach. Miasto zostało założone na planie prostokąta z obszernym (130 x 100 m) rynkiem pośrodku, z którego naroży we wszystkich kierunkach wybiegają pary ulic. Jeszcze w początkach XX w. Na zabudowę miasta składały się wyłącznie drewniane parterowe domy z podcieniami od frontu. Do dziś taka zabudowa zachowała się przy Rynku, a najstarsze jej obiekty pochodzą z połowy XIX w. Najlepiej zachowane budynki z 1. połowy XIX w. posiadają dachy naczółkowe, a ich frontowe podcienia wsparte są  na ozdobnych słupach. Zabytkowe drewniane domy znajdują się także w zabudowie ulicy Grunwaldzkiej. są  to obiekty drewniane, konstrukcji zrębowej, parterowe, prostokątne, częściowo podpiwniczone, z płytkimi podcieniami wzdłuż ścian frontowych.

Gromnik - kościół

Kościół pomocniczy pw. Św. Marcina Biskupa z I. poł. XVIII w.; jednonawowy, konstrukcji zrębowej, oszalowany i pokryty gontem; wyposażenie z II. poł. XVIII w. Oryginalna ośmioboczna wieża ma nieznacznie zwężające się ku górze ściany "wyrastające" z niższej kondygnacji przyziemia. Wnętrze kościoła nakryte kolebkowymi sklepieniami pozornymi ozdobionymi polichromią z XIX w. W nadprożu portalu pod wieżą- płaskorzeźba św. Marcina na koniu z XVIII w. Belka tęczowa wsparta na kolumnach przyściennych z głowicami pokrytymi maskami. Wejścia do kościoła zamykane drzwiami z XVIII w. Wyposażenie świątyni:- późnobarokowy ołtarz główny z obrazem św. Marcina z ok. 1720-1730 r.- ołtarze boczne z XVIII i XIX w.- kamienna chrzcielnica z XVII w.- ambona, ławy, konfesjonały, stalle późnobarokowe, organy, stacje Drogi Krzyżowej- późnogotycki krucyfiks na belce tęczowej z XV/XVI w.- rzeźba Chrystusa Zmartwychwstałego z XVI w.

Czermna

Wybudowany został w 1520 roku (zapewne drugi w parafii) przebudowany w XVIII wieku poprzez dobudowanie kaplicy i wzniesienie wieży, w stylu gotycko-barokowym. Otoczony sobotami. Dzwonnica wolno stojąca wybudowana została w XIX wieku, w niej zawieszone są  dwa dzwony odlane w 1946 roku. Kościół konstrukcji zrębowej, oszalowany, trójnawowy z zamkniętym trójbocznie prezbiterium. Tęcza półkoliście zamknięta. Dach dwuspadowy, nad kaplicą kopulasty z wieżyczką na sygnaturkę.

Ściany i stropy zdobi cenna polichromia figuralno-ornamentalna z 1877 r. Wyposażenie kościoła pochodzi głównie z XVII, XVIII i XIX wieku, jednak można znaleźć tam zabytki znacznie starsze, bo z przełomu XV-XVI wieku. Na szczególną uwagę zasługują:

• Rokokowy ołtarz główny, z barokowym obrazem Trójcy Świętej w zwieńczeniu i rzeźbami ewangelistów po bokach,
• Ołtarze boczne z różnych epok tzn. późnego renesansu, baroku oraz rokoka
• Dwa krucyfiksy - jeden późnogotycki z XVI wieku, drugi natomiast późnobarokowy z XVIII wieku
• Kamienna chrzcielnica z XVI wieku
• Stacje drogi krzyżowej z XVIII wieku
• Obrazy z XVII i XIX wieku

Aktualnie przy kościele trwają prace polegające na zmianie poszycia dachu z blachy na gont.

Moszczenica (koło Rzepiennika) - kaplica

 Kaplica cmentarna pw. Chrystusa w Moszczenicy z k. XVII w.; na planie sześcioboku, konstrukcji zrębowej, oszalowana i pokryta gontem; wnętrze: malowidła ludowe z XVII w. Przeniesiona na obecne miejsce ze starego cmentarza. Budowla była gruntownie odnawiana w latach 1966-1968. W tym czasie konserwowana były też malowidła ścienne. 

Kaplica barokowa jednopomieszczeniowa, nakryta wielopolowym daszkiem namiotowym zwieńczonym ślepą latarnią nakrytą daszkiem łamanym. Wnętrze nakrywa strop płaski. W wejściu znajduje się późnogotycki portal z 1. połowy XVI w. zwieńczony łukiem w kształcie tzw. oślego grzbietu. Ściany kaplicy pokryte są  barokowo-ludowymi malowidłami z ok. 1680 r. ze scenami Męki Pańskiej. Do wyposażenia kaplicy należą m.in. barokowy obraz Chrystus w Ciemnicy z Matką Boską Bolesną z XVII-XVIII w. oraz barokowa rzeźba Chrystus u słupa z XVIII w.

Rzepiennik Biskupi

Kościół pomocniczy pw. Św. Jana Chrzciciela z XVI w.; jednonawowy, konstrukcji zrębowej; wnętrze: tryptyk z XVI w. Budowla w znacznej części pokryta gontami. Niska wieża z nadwieszoną izbica konstrukcji słupowo-ramowej, nakryta hełmem namiotowym. Portale z nadprożami o łukach w kształcie oślich grzbietów. 

Wnętrze świątyni nakryte stropami płaskimi. Pod chórem deski z fragmentami polichromii zapewne pozostałości pierwotnego stropu. Wyposażenie kościoła:- późnorenesansowy ołtarz główny z początku XVII- tryptyk gotycko-renesansowy z początku XVI w rzeźbami świętych i malowidłami,- barokowy ołtarz boczny z XVII w., z obrazem św. Jana Chrzciciela, i wizerunkami świętych,- sześć rzeźb z dawnych ołtarzy barokowych z XVII-XVIII w.- barokowy obraz Matki Boskiej Różańcowej ze śś. Dominikiem i Katarzyną Sieneńską z XVIII w.- krucyfiks ludowy.

Rożnowice

Kościół filialny pw. Św. Andrzeja z XVIII w.; trójnawowy, konstrukcji zrębowej, pokryty gontem; cenna polichromia z II. poł. XVIII w. Kościół jest unikatowym przykładem imitacji w drewnie rozwiązań przejmowanych z barokowych wzorców monumentalnej architektury sakralnej. Nawy boczne oddzielone są  od nawy głównej imitowanymi w drewnie kolumnami, na których oparte są  spłaszczone łuki arkad oraz faliście wygięta belka tęczowa. 

Wyposażenie świątyni:- ołtarz główny, w którym znajdują się obracane nisze z rzeźbami- ołtarze boczne z obrazami i rzeźbami z XVII-XVIII w. oraz zabytkami starszymi.- dwa krucyfiksy: procesyjny z XV w. i drugi naturalnych rozmiarów z początku XVI w.- rzeźba św. Anna i Pieta.- zespół zabytków metalowych, klasycystycznych, które znalazły się w wyposażeniu świątyni w 1807 r. Kościół w Rożnowicach należy do cenniejszych zabytkowych drewnianych budowli sakralnych w Małopolsce.

Binarowa - UNESCO

Kościół parafialny pw. Św. Michała Archanioła z ok. 1500 r.; 
Jednonawowy, konstrukcji zrębowej; wyjątkowo cenne malowidła z XVI-XVII w., gotyckie rzeźby z XIV w.
W latach 1641-1650 świątynię gruntownie przekształcono: powstała kaplica pw. Aniołów Stróżów, przebudowano chór muzyczny, powiększono otwory okienne, wykonano nową polichromię. 

Wnętrze świątyni nakryte jest stropami płaskimi. W nawie, kaplicy i zakrystii znajdują się nadwieszone nad tymi pomieszczeniami chóry muzyczne. 

[EN] The Church of the Archangel Michael was built around 1500, with a roof of chest type. In 1595 a tower was added to the west end, and at the beginning of the 17th century the church was enclosed by an external arcade. Window openings were enlarged and new polychrome decoration replaced the earlier stencilled work.

Więcej zdjęć: https://photos.app.goo.gl/AdQJ9YqTqTa6pU3m9

Wyposażenie kościoła:

• płaskorzeźby świętych w ołtarzach bocznych
• ołtarz główny z figurą Matki Boskiej z Dzieciątkiem z drugiej ćwierci XV w.
• kamienna chrzcielnica z 1522 r.
• gotycki dzwon z XV w.
• ozdobne okucia drzwi prowadzących z kruchty do nawy
• bogato-rzeźbione ławki
• konfesjonały pokryte malowidłami
• tron celebransa
• ambona.

Kościół udostępnia przewodnik: pani Małgorzata Nalepa (tel. 692-385-244).

W Binarowej pierwszy kościół drewniany został zbudowany około 1400 roku (wspomina o nim Jan Długosz). Spłonął pod koniec XV w. Obecnie istniejąca świątynia została wybudowana około 1500 roku. Nie wiadomo, kiedy dokładnie odbyło się jej poświęcenie i konsekracja. W ciągu następnych stuleci przeprowadzono szereg konserwacji mających na celu zachowanie tego obiektu w jak najlepszym stanie.

Wnętrze świątyni zdobi piękna, zabytkowa polichromia z XVI i XVII w. okazująca miedzy innymi sceny z Nowego Testamentu oraz widoki ówczesnego Biecza. W ciągu swych dziejów kościół ten był kilkakrotnie restaurowany: w 1641 roku, na początku XIX w. oraz w latach 1953-1956. Renowacje przeprowadzono tez w ostatnim okresie. W 1908 poważnie zniekształcono świątynię m.in poprzez zmianę pokrycia dachów (gont zastąpiono blacha miedziana), szalunek gontowy ścian zastąpiono deskowaniem, a zaskrzynienia w nawie podparto arkadami filarowymi. W ramach podjętych w 1992 roku prac, m. in. wymieniono poszycie deskowe na gont i przywrócono wieży pierwotny kształt.

Pod względem wartości historyczno-artystycznej kościół w Binarowej należy do najcenniejszych i najlepiej wyposażonych budowli tego typu zachowanych w Europie środkowej. W 2003 roku kościół w Binarowej wraz z innymi kościołami Małopolski i Podkarpacia został zapisany na liście światowego dziedzictwa UNESCO, znajduje się tez na szlaku architektury drewnianej Uzasadnienie wpisu na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO: harmonijne połączenie walorów historycznych, architektonicznych i artystycznych, najcenniejsza polichromia spośród wszystkich drewnianych kościołów Małopolski.