Glanów - dwór prywatny

 https://www.geocaching.com/geocache/GC6NYHC

Dwór został zbudowany w stylu klasycystycznym w 1786 roku. Jest to murowany parterowy budynek, z wejściem przez kolumnowy portyk, zwieńczony trójkątnym szczytem. Jest on nakryty gontowym dachem polskim. Posiada dwutraktowy układ wnętrza. Dwór jest otoczony przez XIX wieczny park krajobrazowy o powierzchni 0,5 hektara. W skład zabudowań dworskich wchodzą też: drewniana wozownia, drewniano-murowane stodoły, kamienny spichlerz i budynek mieszkalno-gospodarczy.

zrodlo: przeglad Olkuski

Obecnie dwór jest zamieszkany i jest własnością prywatną, jednak podobno właściciel umożliwia jego zwiedzenie.

Powstanie

Dwór miał też swój udział w Powstaniu Styczniowym. 15 sierpnia 1863 roku miała miejsce bitwa pomiędzy wojskami carskimi a powstańcami. Powstańcy pod przewodnictwem gen. Aleksandra Krukowieckiego obronili dwór (mimo przewagi przeciwnika) - jednak zginął wtedy dzierżawca dworu Leon Bończa Rutkowski, który został pochowany w pobliskich Imbramowicach.

Miejscowość

Glanów jest położony na Wyżynie Krakowskiej, w powiecie Olkuskim, gminie Trzyciąż. Pierwsze wzmianko o wsi pochodzą z 1295 roku, kiedy to rycerz imieniem Mikołaj, oddał ją mieszczaninowi z pobliskiej Skały. Mieszczanin ten - Paweł, ulokował miejscowość na prawie średzkim. W XVI wieku wieś weszła w skład dóbr klasztoru Norbertanek z pobliskich Imbramowic. Obecnie zamieszkuje ją prawie 500 mieszkańców.

Rodaki - kościół

Dojazd do kościoła w Rodakach jest dość łatwy- z głównej drogi trzeba skręcić w boczną dróżkę (asfaltową), która z pozoru prowadzi donikąd- ot jedna z wielu ścieżek w lasach Pustyni Błędowskiej. Doprowadza do centrum wsi i kościoła.

Kościół filialny pw. Św. Marka z pocz. XVI w.; jednonawowy, konstrukcji zrębowej, oszalowany i pokryty gontem; wnętrze: manierystyczne ołtarze z XVI/XVII w. Wnętrze świątyni nakrywają stropy płaskie. Manierystyczne ołtarze wykonane zostały zapewne na przełomie XVI/XVII w. Ołtarz główny posiada płaską, wyciętą z desek dekorację, w której polichromia imituje elementy rzeźbiarskie. Najcenniejszym zabytkiem w kościele jest późnogotycki posąg Św. Mikołaja z ok. 1400 r. umieszczony w jednym z ołtarzy bocznych, a także drewniane, barokowe epitafium ks. Krzysztofa Zawalskiego (1673 r.) z obrazem Ukrzyżowania i postacią zmarłego. Kościół został niedawno odremontowany siłami społecznymi.

Sławków - karczma

Niewątpliwie austeria sławkowska jest najpiękniejsza spośród zachowanych do dzisiejszych czasów. Jej usytuowanie i architektura dają najpełniejsze wyobrażenie o budownictwie i sztuce ciesielskiej w przedrozbiorowej Polsce. Budynek stanowi klasyczny przykład drewnianej staropolskiej karczmy. Został wzniesiony lub wyremontowany w 1781 roku, o czym świadczy data wyryta na stragarzu.

Posiada konstrukcję zrębową. Zbudowany został na planie litery "T". W części frontowej po lewej stronie przejazdowej sieni znajdują się izba szynku i kuchnia, a po prawej alkierz, komora i kantorek. Ta część budynku przykryta jest pobitym gontem dachem polskim łamanym, który, wsparty od Rynku na sześciu kamiennych filarach (wcześniej na drewnianych słupach), tworzy podcienie. W bramie frontowej zastosowano psy z wypustkami w kształcie wałków, na których wyrżnięto rozetki, ponadto górną część odrzwi ozdobiono kołkowaniem i nacinaniem elementów konstrukcyjnych. Część tylna- wozownia i stajnia- podzielona została wzdłuż na trzy części za pomocą profilowanych słupów z zaś trzałami. Do niej również wiedzie ozdobna brama wjazdowa. Całość przykrywa dwuspadowy dach. Obiekt ma powierzchnię 380 metrów kwadratowych. Historia karczmarstwa sławkowskiego jest starsza niż samo miasto. Już w kronice Jana Długosza odnajdujemy informację, iż w 1220 roku biskup krakowski Iwo Odrowąż uposażył klasztor Świętego Ducha w Prądniku pod Krakowem dochodami z karczem sławkowskich. Wiadomość ta jako pierwsza potwierdza nie tylko istnienie Sławkowa w początkach XIII wieku, ale również zaś wiadcza o prężnym ośrodku wymiany handlowej i funkcjonowaniu co najmniej dwóch tego typu obiektów. Jakkolwiek budynek Austerii w obecnym kształcie pochodzi z roku 1781, to jednak przyjąć należy za pewnik, że zabytek ten sięga czasów o wiele wcześniejszych i że w ciągu wieków był wielokrotnie przebudowywany. <br />

<br />Do 1939 roku Austeria nie tylko przyjmowała gości, ale też żyła życiem Sławkowian i mieszkańców okolicznych wiosek, którzy urządzali w niej chrzciny, wesela i stypy. W niedziele i święta izba karczemna rozbrzmiewała muzyką i hucznymi zabawami, była też miejscem spotkań lokalnych organizacji społeczno-politycznych. Po wojnie karczma pełniła przeróżne funkcje- od mieszkalnej do kulturalno-oświatową i muzealnej. W 2003 roku Austeria Miejska została wydzierżawiona prywatnej firmie ze Sławkowa, która przywróciła budynkowi jego dawną funkcję. Znów zaprasza w swe wiekowe progi wszystkich strudzonych podróżnych oraz tutejszych mieszkańców, proponując wyśmienite jadło i najprzedniejsze napitki w niepowtarzalnej atmosferze zabytkowych wnętrz.

Młyn - Kołaczew

Młyny wodne były obecne w polskim krajobrazie przez stulecia. Ich czas jednak przeminął, więc w XXI wieku możemy podziwiać tylko nieliczne, zazwyczaj zabytkowe obiekty tego typu. Tradycyjny młyn w pięknym otoczeniu zobaczymy chociażby w Złotym Potoku na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. Młyn wodny Kołaczew poruszany był przez wody Wiercicy od czasów średniowiecznych, jednak obecna budowla pochodzi sprzed 200 lat, maszyny wykorzystują natomiast napęd elektryczny.

Historia młyna wodnego Kołaczew

Złoty Potok jest niewielką miejscowością, położoną w Dolinie Wiercicy na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. Ten fragment Jury uchodzi za jeden z najbardziej atrakcyjnych pod względem turystycznym, przyroda bowiem nie poskąpiła mu swoich walorów, a i zabytków tutaj w bród. Bardzo interesującym obiektem jest chociażby młyn wodny Kołaczew, który stanowi jedyną pozostałość po kwitnącym tu w przeszłości młynarstwie. Młyn znajduje się nad Wiercicą, na południe od centrum Złotego Potoku, w granicach rezerwatu „Parkowe”. Kołaczew nazwę swą zawdzięcza ponoć kołataniu, czyli charakterystycznemu dźwiękowi, wydawanemu przez koło młyńskie. Według źródeł historycznych młyn w tym miejscu istniał już pod koniec średniowiecza – pod rokiem 1473 wspominany jest młynarz Piotr Palis, pracujący dla właściciela młyna, Piotra Potockiego herbu Szreniawa. Obecny, charakterystyczny, wysoki i drewniany budynek, wzniesiono na przełomie XVIII i XIX wieku - wchodził on wówczas w skład rozległego, złotopotockiego majątku ziemskiego. Na mapie Królestwa Polskiego z 1839 roku młyn oznaczono już pod znaną nam nazwą Kołaczew. Niestety, koło wodne zdemontowano w latach 50. ubiegłego stulecia, zasilając maszyny prądem elektrycznym. Młyn wodny Kołaczew w Złotym Potoku znajduje się na Szlaku Architektury Drewnianej województwa śląskiego.

Okolice młyna

Niezwykle atrakcyjne są najbliższe okolice młyna. Spiętrzone wody tworzą staw nazywany „Zielonym” lub „Snem Nocy Letniej”. Szlaki turystyczne prowadzą do wapiennych ostańców, źródła „Spełnionych Marzeń”, Groty Niedźwiedziej i innych atrakcji.

Palczowice - kościół nad zalewem

 Klucze na plebanii. Msze św. w niedziele o 7,30 i 10,30 - dane z 2006 r.

Kościół św. Jacka wybudowany w 1894 r. Jest to odnowiona (w 1965 r.) świątynia jednonawowa, z prezbiterium i dobudowaną od północy zachrystią, nawą oraz wieżą. Postawiono ją, zgodnie z tradycyjnymi zasadami, na miejscu spalonego, zbudowanego z drzewa jodłowego, piętnastowiecznego kościółka.
Kościół jest orientowany. Dach dwukalenicowy, kryty gontem. 

Na szczególną uwagę zasługuje wieża (konstrukcji słupowo ramiennej)- jej zwieńczenie bowiem jest unikatowe - niespotykane nigdzie indziej w tej części Polski !!!
Izbica wieży jest ośmioboczna, z również ośmiobocznym ostrosłupowym hełmem krytym gontem. Z czterech stron przylegają małe wieżyczki- co również jest rzadkością w budownictwie drewnianym
Wnętrze- XIX wieczna polichromia. Szczególnie ciekawe s.a. dwa ołtarze boczne, późnorenesansowe (XVII w.). W okresie reformacji (XVI w.) kościół (jeszcze poprzednia świątynia) został zamieniony na zbór kalwiński 

• Warto wspomnieć iż Palczowice były jednym z prężniejszych ośrodków reformacji w Małopolsce
• Obok kościoła dawny zespół folwarczny z ogrodem, budynkami czworaków i domkiem ogrodnika z 1 połowy XIX wieku. 
• Przed II Wojną Światową na terenie Palczowic znajdowało się lotnisko wojskowe, na którym stacjonowała 23 eskadra obserwacyjna grupy 'Bielsko', należącej do Armii Kraków, dowodzona przez por. obs. Władysława Rewakowicza. 
• Nad pobliskimi stawami mają swoje miejsca lęgowe ślepowrony- to bodaj największa kolonia lęgowa w Polsce!- ponad 300 par!

Mętków - kościół

Kościół parafialny pw. Matki Boskiej Częstochowskiej z XVIII w.; trójnawowy, konstrukcji zrębowej, oszalowany i pokryty blachą; wyposażenie gł. z k. XVIII w. Kościół zbudowany został w 1771 r. dla parafii w Niegowici. Na obecne miejsce przeniesiono go w latach 1972–1974. Kościół drewniany, barokowy, trójnawowy, w układzie halowym. 

Wnętrze nakryte jest stropami podpartymi słupami o rzeźbionych kapitelach. Na ozdobnej, wygiętej belce tęczowej umieszczony został barokowy krucyfiks i drewniane posągi Matki Boskiej i św. Jana Ewangelisty. Ściany i stropy pokryte są  dekoracją malarską. Zabytkowe wyposażenie to m.in. późnobarokowe ołtarze, ambona, konfesjonały, ławki i kamienna chrzcielnica. W 1973 r. w pobliżu kościoła została zbudowana wolno stojąca, dwukondygnacyjna dzwonnica murowano-drewniana. W murowanej dolnej kondygnacji dzwonnicy znajduje się kaplica pw. św. Józefa.

Alwernia - relikty zabudowy

Zachowane założenie urbanistyczne Alwerni powstało w XVIII w. 

W centrum miasta duży, prostokątny rynek, z murowaną kapliczką Św. Floriana z 1860 r. Niegdyś wszystkie pierzeje rynkowe zabudowane były drewnianymi domami wzniesionymi na przełomie XVIII i XIX w. Do dzisiaj zachowały się tylko pojedyncze budynki, które należały do grupy pierwszych domów w osadzie podklasztornej, wznoszonych przy wytyczonym wówczas rynku. 

Więcej zdjęć pod linkiem: https://photos.app.goo.gl/aNstyS3sSM278ojz5

Były to domy w typie tradycyjnej, drewnianej zabudowy małomiasteczkowej. W pierzejach rynkowych ustawiano je kalenicowo. Drewniany, parterowy dom budowany był w konstrukcji zrębowej (ściany przeważnie bielono), z dachem dwuspadowym, krytym gontem, z wysuniętym od frontu okapem na słupach. Układ przestrzenny wnętrza był zwykle dwutraktowy. Pomiędzy pomieszczeniami na osi znajdowała się przechodnia sień.

[EN] In the centre of this tiny town there is a nice market with the chapel build in 1860. There was a time when all buildings here were build from wood - till today times only single buildings remained.

Tenczynek - dzwonnica

Dzwonnica przy kościele św. Katarzyny w Tenczynku zbudowana została przed 1748 r. 

Jest to budowla wolno stojąca, o konstrukcji słupowo-ramowej, trzykondygnacyjna, zbudowana na kamiennej podmurówce, wzniesiona na planie prostokąta. Drugą kondygnację tworzy pozorna izbica, nad nią znajduje się węższe pięterko dzwonowe pokryte blaszanym dachem. Dzwonnica znajduje się po północno-zachodniej stronie murowanego kościoła barokowego św. Katarzyny z lat 1728– 42 (wewnątrz świątyni zobaczyć można m.in. ołtarze regencyjne z XVIII w.).

Ściany pochyłe wykonane z układanych pionowo na styk desek. Nad pozorną izbicą znajduje się węższe pięterko dzwonowe o ścianach pionowych, nakryte daszkiem namiotowym. Nad otworem wejściowym nadwieszony jest daszek wsparty na kroksztynach. W ścianach pięterka wycięte są prostokątne otwory.

W pobliżu kościoła usytuowana jest murowana, klasycystyczna plebania z 1. poł. XIX w. 

W sąsiedniej miejscowości - 4 kilometry dalej znajdują się ruiny zamku Rudno. Skręt do zamku przy kościele

Dalewice - kaplica

Jakiś czas temu przeczytałam, gdzieś na stronie proszowickiej? nie jestem pewna, informację o niewielkiej drewnianej kaplicy w Dalewicach. Pojechałam zatem, zwłaszcza, że w okolicy kilka ciekawych zabytków się znajduje, a i teren na rower wyśmienity. W Dalewicach nastąpił kłopot orientacyjny - miła pani, spacerująca nad strumykiem, powiedziała:
- Kaplica? Ano to tam, na górce.
Pojechała na górkę. Kaplicy niet.
No bo nie ta górka:) Tuż za mosteczkiem trzeba było skręcić w lewo i natychmiast w prawo.
Mój błąd - na szczęście szybko naprawiony.
Kaplica okazała się tego warta.

Na północ od Niegardowa i Przesławic, znajdziemy drewniany kościółek (kaplica) w Dalewicach p.w. Zwiastowania i Nawiedzenia NMP. Kaplica jest zbudowana z drzewa modrzewiowego, położona na wzgórzu w otoczeniu starych drzew. Tuż za skrzyżowaniem, ostro w górę jakieś 500 metrów. Kaplicę trudno znaleźć, ale warto, pomimo, że furtka jest zamknięta, a na ogrodzeniu wiszą ogłoszenia o ochronie mienia. Teren wokół kaplicy jest zadbany do tego stopnia, że znajduje się tu nawet ... wygódka:)

Teren jest strzeżony i monitorowany, ale chyba niedokładnie (bądź panowie strażnicy doszli do wniosku, że palić kaplicy nie będę), bo przeskoczyłam płot dwa razy - tam i z powrotem - jako, że wejście zamknięte, trudno - nie miałam wyjścia.

Wilków - kaplica

W wilkowskiej kaplicy mieszka sowa

Tak się trochę powłóczyłam, zbierając materiały do pracy dyplomowej. (Rychło w czas). Zmierzchało, kiedy dojechalam do Wilkowa. Zmierzchało - więc sowa wystawiła łebek (i nie tylko łebek) ze swojej siedziby - w sygnaturce wilkowskiej kaplicy.

Kaplica pw. Świętych Otylii i Łucji z XVII w.; drewniana, konstrukcji zrębowej, orientowana. Budowla salowa, od wschodu zamknięta trójbocznie, z zakrystią przybudowaną od północy. Nakrywa ją wysoki dach z sześcioboczną sygnaturką z latarnią. W wejściu do zakrystii zachowany jest sfazowany portal o wykroju w ośli grzbiet, co wskazuje na późnogotyckie reminiscencje. Wybrzuszony parapet niewielkiego, barokowego chórku muzycznego bogato zdobiony elementami snycerki chrząstkowej oraz rzeźbami puttów. Do wyposażenia należą barokowy ołtarzyk z malowanym temperą na desce obrazem Św. Otylii XVII w.; dwustronne skrzydła tryptyku z wizerunkami Świętych: Janem Chrzcicielem, Dorotą, Stanisławem BM i Katarzyną z XVI w. oraz skrzydła nie zachowanego manierystycznego ołtarza z wizerunkami Św. Jana i Św. Kolomana (?) z przełomu XVI i XVII w.

Prandocin - dzwonnica

Drewniana dzwonnica na cmentarzu

***

Obok romański kościół - najstarszy kościół Ziemi Miechowskiej

Przesławice

Kościół w Przesławicach

****

w centrum wsi

Kościół pw. Najświętszej Marii Panny Matki Kościoła wzniesiony w Gołczy w XVIII w. z fragmentów świątyni z 1657 r. Na obecne miejsce przeniesiony w latach 1972-1974. Świątynia barokowa, orientowana, drewniana, w konstrukcji zrębowej, oszalowana, bezwieżowa. Posadowiona na wysokiej, kamiennej podmurówce, częściowo podpiwniczona. Dach stromy, dwuspadowy, dwukalenicowy, z ośmioboczną wieżyczką zwieńczoną hełmem z latarnią. Kościół jednonawowy, z węższym, zamkniętym trójbocznie prezbiterium, przy którym znajduje się zakrystia. Do nawy dobudowana jest niewielka, pięcioboczna kaplica, a od południa i zachodu kruchty. Wnętrze nakrywają pozorne sklepienia kolebkowe, pół-konchowe i stropy belkowe. Otwór tęczowy arkadowy ozdobiony rozetami, flankowany filarami przyściennymi. Ściany podzielone pilastrami i półkolumnami. Drewniany chór wsparty na kanelowanych filarach. Ołtarz główny i dwa boczne, skromne, późnobarokowe.

Miechów - Dworek Zacisze

Dworek Zacisze w Miechowie

****

dziś mieści się tutaj Galeria "U Jaksy"

Dworek „Zacisze" w Miechowie wzniesiony został w 1784 r. Jest to parterowy dworek zbudowany w konstrukcji zrębowej na planie prostokąta, dach łamany polski z facjatami pokryto gontem. Wnętrze w układzie dwutraktowym składa się z czterech pomieszczeń rozdzielonych przechodnią sienią. Budynek jest bardzo dobrym przykładem rezydencji mieszczańskiej, na której architekturę składają się wszystkie elementy charakterystyczne dla staropolskich dworów, uwidocznione w proporcjonalnej bryle i oszczędnym detalu. 

Wygiełzów - skansen

Skansen Krakowiaków Zachodnich

U stóp zamku Lipowiec

Więcej zdjęć:https://photos.app.goo.gl/usjDDQ8BWQNoNCK8A

Nadwiślański Park Etnograficzny znajduje się na obszarze Tenczyńskiego Parku Krajobrazowego, u stóp wzgórza Lipowiec- 362 m n.p.m. Zgromadzono tu ponad 20 obiektów budownictwa drewnianego Krakowiaków Zachodnich. Zabudowę małomiasteczkową zrekonstruowano wokół kwadratowego rynku, na którego środku znajduje się XIX- wieczna studnia z Aleksandrowic. Do ciekawszych obiektów należą: karczma "Zagroda", umieszczona w domu z połowy XIX w., oraz spichlerz dworski z podcieniem z 1798 r. W północnej części skansenu zlokalizowano dużą zagrodę chłopską, w której skład wchodzą chałupa z Przeciszowa, warsztat szewski, ośmioboczna stodoła i chlewik z połowy XIX w. W zespole sakralnym znajduje się drewniany kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego, przeniesiony z Ryczowa, w którym do dziś odbywają się nabożeństwa, oraz dzwonnica alarmowa z Nowej Góry z 1770 r.

Nad skansenem góruje zamek Lipowiec- warto wstąpić!!! 


W Zatorze zaś znajduje się Park św. Mikołaja i Dinozatorland- wyśmienite miejsce dla dzieci i wyjątkowo niekorzystne dla naszych kieszeni:)

Ojców - Kaplica na Wodzie

Kaplica na Wodzie w Ojcowie

****

Dolina Prądnika

Powiadają, że car Mikołaj zabronił budowania świątyń na ziemi ojcowskiej. Zaradni mieszkańcy Ojcowa wbili zatem w dno rzeki kilka pali i na nich posadowili kaplicę. Po dziś dzień kaplica znana jest jako kaplica na Wodzie.

Więcej zdjęć: https://photos.app.goo.gl/o2ypN8dCHEbmbnws7

Kaplica pw. św. Józefa Robotnika (Kaplica Na Wodzie) z 1901 r. Zbudowana na planie krzyża, oszalowana (szalunek poziomy, na "zakładkę"), posadowiona na filarach zamocowanych na dnie Prądnika:  Według tradycji, usytuowanie kaplicy nad Prądnikiem związane było z zarządzeniem cara Mikołaja II, który zabronił budowania obiektów sakralnych na ziemi ojcowskiej, wobec czego kaplicę wzniesiono "na wodzie". 

Wybudowana została z inicjatywy dra Stanisława Niedzielskiego, w miejscu dawnych łazienek zdrojowych, które przerobione zostały na obiekt sakralny.

Kaplica jest eklektyczna z elementami zdobniczymi charakterystycznymi dla tzw. stylu szwajcarsko-ojcowskiego i stylu zakopiańskiego, na planie symetrycznego krzyża o wymiarach 5x11m. Wewnątrz znajdują się trzy ołtarze w kształcie szczytów chat. W szczycie głównego ołtarza umieszczone jest słońce, a pod nim figurki pięciu świętych. Po bokach ołtarza głównego znajdują się dwa orły symbolizujące Polskę nad trzema wężami (trzech zaborców).

W głównym ołtarzu mieści się obraz Matki Boskiej Wspomożenia namalowany w 1901 r. przez jedną z kuracjuszek, natomiast prace stolarskie wykonywane były przez miejscowych rzemieślników.

Kaplica "Na Wodzie" (21 KB)Kaplica zwieńczona jest ażurową wieżyczką, która została odnowiona w 1996 r., o czym świadczy data nad wejściem.

Mostek

Kościół w Mostku

***** 
MIędzy Wolbromiem, a Uliną Wielką
 

poza szlakiem

jadąc od Uliny do Glanowa (w kierunku na Trzyciąż) warto podjechać kilometr, bo ... po prawej stronie drogi... stoi kościół. Ale jaki!!!

W mojej opinii jeden z najpiękniejszych w tej części Małopolski. Parafia chyba niezbyt prężna, bo o tym cudzie nie można znaleźć żadnej informacji:( jak również nie został zgłoszony do Szlaku Architektury Drewnianej, co wydaje się zupełnie niepojęte.