Dobroslava - sw. Paraskeva

www.drevenechramy.sk

The Greek Catholic wooden church of St. Parasceve was built in 1705. Parasceve was a daughter of rich Christian parents in Iconium. After the death of her parents, she inherited great fortune, which she distributed among the poor. Because of her wovs of chastity, she refused all those aspiring to marry her. During the persecutions under the emperor Diocletianus she was accused as a Christian and thrown into a jail. After many tortures she was murdered by a sword. 

Towards the end of the WWII, the village was destroyed and the church was damaged. When being renovated its architecture was enlarged by two side chapels, thus giving to the church a ground – floor in a shape of a cross, being unique in the Eastern Slovakia. The last renovation took place in 2001 – 2002, when the coat and the roof were replaced.

The church has five parts, five spaces, built on low stone foundation. It is adorned with three towers and five crosses. The body of the church and the walls of the towers are cased with vertically laid panels and boards. The whole church is covered with wooden shingles. According to the inventory from 1915 were here originally four bells. Presently only one bell, casted in 1790 hangs in the tower.

After entering the church, we found ourselves in the narthex. One can see here a date 1705, meaning the year of the completion and dedication of the church. From the narthex it is possible to access the choir loft, located on the western part of the nave.

The iconostasis of this church has its architecture of five rows. It is an National Cultural Monument with icons displayed on five levels. It dates to the second half of the 18th century. The main row contains from the left the icons of: the holy bishop Nicholas, the Mother of God the Hodegetria, Christ the Teacher and the patron feast icon of St. Parasceve. In the middle are two – winged royal doors with six medallions, four of them conatining Evangelists and two the depiction of the Annunciation. On the door case on the norhern side is depicted St. Basil the Great on the southern side St. John the Chrysostom. In the arch above the doors is the Divine Incarnation, with angels – heavenly hosts on sides.

The second row of feasts, contains starting from the northern wall following icons: The Nativity of the Mother of God, The Entrance of the Mother of God into the Temple, the Nativity of Christ, the Baptism of Christ, the Annunciation, the Entrance of Christ into Jerusalem. The row of feasts is divided in two parts by the icon of the Last Supper and then resumes with the icons of: the Resurrection, the Ascension of the Lord, the Descent of the Holy Spirit, the Holy Trinity, the Transfiguration of the Lord, the Protection of the Mother of God.

In the third row one can see above the royal doors the icon Small Deesis, depicting Christ the High – priest, accompanied by the Mother of God and St. John the Baptist. From the icon of Deesis towards the northern wall are the icons of: St. Peter with keys and reversed cross, St. Matthew, St. Mark, St. Andrew, St. James the Zebedee and St. Thomas. From the middle towards the southers wall resumes the row of apostles with the icons of St. Paul, St. John, St. Luke, St. Simone, St. Bartholomew and St. Phillip.

The fourth row, of prophets, is more difficult for identification. It contains six round medallions, each having a pair of figures in special extensions. From the middle towards the northern wall are the prophets Moses and Aaron. Remaining four prophets is impossible to idetify. From the middle towards the southern wall one can see kings David and Solomon, two unknown prophets with general prophetic attribute – a scroll, and then prophets Isaiah and Daniel.

The top of the iconostasis is finished by a three – bared cross with Crucifixion and the Mother of Godf and St. John on its northern and southern side, resepctively. The preserved fifth row – located on the bottom of the iconostasis contains from the left the icons of: the Flight into Egypt, Ss. Peter and Paul, the Divine Incarnation (Oranta) and the icon of St. Parasceve.

Precious are also solo icons in this church. Among them are the icons: Man of Pain, located on the preparatory table; Holy Trinity on the main altar in the sanctuary. Striking is the icon of the Last Judgment, sizeable icon of St. Parasceve with scenes from her life and other icons in the nave of the church.

Zrodlo: http://www.drevenechramy.sk/en/drevene-chramy/svidnik-a-okolie/dobroslava/

Czyrna - cerkiew

GPS: N49 28.959 E21 01.268 

Cerkiew położona przy drodze, na górce.

Cerkiew św. Paraskewy Męczennicy w Czyrnej- zbudowana w 1893 według projektu austriackiego architekta Delavo, z pochodzenia Francuza, o czym informuje tablica pamiątkowa wewnątrz cerkwi. W budowie uczestniczyła cała wieś pod przewodnictwem parocha Antoniego Konstantynowicza. Odnawiana i przebudowana w 1933 r.

Cerkiew łemkowska, typ epigonalny, orientowana, drewniana, konstrukcji zrębowej. Trójdzielna: wydłużone prezbiterium zamknięte trójbocznie, szeroka nawa, sprawiająca wrażenie transeptu i prostokątny babiniec. Nawa i wsch. część babińca optycznie tej samej wysokości co prezbiterium. Przy prezbiterium od pn. zakrystia. Ściany szalowane pionowym deskowaniem, dachy kryte blachą. Wieża konstrukcji słupowo-ramowej, lekko pochyła, ze słupami wbudowanymi w zachodnią część wydłużonego babińca, z pseudoizbicą i gzymsem zegarowym bez zegarów.

W bocznych ścianach nawy duże, potrójne okna. Nad oknami ozdobne, zadaszone półkola z okrągłymi okienkami, nawiązujące do gzymsu zegarowego na wieży. Nad nawą spłaszczona kopuła z pseudolatarnią i cebulastym hełmem. Nad wieżą hełm z cebulastą kopułą i latarnią. Nad wschodnią częścią babińca dach dwuspadowy. Nad prezbiterium dach kalenicowy z małą latarnią pozorną. Hełmy nad nawą i wieżą zwieńczone żelaznymi krzyżami.

Nad nawą sklepienie kolebkowe (beczkowe). Ikonostas z XX w., wykonany prawdopodobnie podczas  remontu ok. 1933 r. umieszczony jest w prezbiterium i dzieli je na dwie części. Za ikonostasem ołtarzyk M.B. z Dzieciątkiem. Obok na ścianie ikona rokokowa św. Paraskewy z II poł. XVIII w. Ubrana dostatnio święta trzyma w rękach szablę i palmę męczeństwa. Ikonę znalazł na strychu plebanii ks. Mieczysław Czekaj. Mogła być ufundowana przez konfederatów barskich i namalowana na podobieństwo św. Barbary. W północno-wschodnim narożniku nawy ołtarz barokowy z obrazem Złożenia do Grobu z II poł. XVII w. Obok ołtarza ikona Opieki Bogurodzicy z pocz. XVIII w.; na jej ramie przymocowana korona, jedna z dwóch, jakie przytrzymywano nad głowami nowożeńców podczas  zaślubin. Najstarsza ikona, XVII- wieczna Ostatnia Wieczerza w owalnej ramie, pochodząca z poprzedniej cerkwi przechowywana jest w zakrystii.

Przy cerkwi kamienna dzwonnica parawanowa z przełomu XIX i XX. W pobliżu cerkwi znajduje się plebania i spichlerz z XIX w. Ok. 200 m. Na północ od cerkwi dawny cmentarz, na którym zachowało się kilka kamiennych nagrobków. Od 1951 r. budynek służy jako kościół rzymskokatatolicki pw. Niepokalanego Serca NMP.

Radruż - cerkiew na liście UNESCO

Cerkiew pod wezwaniem św. Paraskewy – zabytkowa prawosławna cerkiew (następnie greckokatolicka, obecnie muzealna) w Radrużu w powiecie lubaczowskim z XVI w.

W 2013 roku została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO wraz z innymi drewnianymi cerkwiami w Polsce i na Ukrainie. Włączona do podkarpackigo Szlaku Architektury Drewnianej.

Więcej zdjęć: https://photos.app.goo.gl/on7j5dfuXe2XsWZe9

Cerkiew ta należy do najstarszych i najlepiej zachowanych obiektów drewnianego budownictwa cerkiewnego w Polsce. Znalazła się na prestiżowej, międzynarodowej liście World Monuments Fund (WMF), która obejmuje bezcenne obiekty warte ratowania i wsparcia finansowego.

Położona jest na owalnym wzgórzu nad potokiem Radrużka, i wraz z dzwonnicą otoczona jest murem (obecny z 1825), co nadaje jej charakter obronny. Zbudowana została z drewna jodłowego i dębowego przez cieśli wykorzystujących doświadczenia ciesielstwa późnogotyckiego. Fundatorem cerkwi był prawdopodobnie poseł na sejm i starosta lubaczowski Jan Płaza (zm. w 1599). W niespokojnych czasach XVII wieku cerkiew - oprócz funkcji religijnych - odgrywała rolę warowni, w której mogli się schronić mieszkańcy podczas najazdów tatarskich.

Cerkiew jest trójdzielną budowlą konstrukcji zrębowej, o charakterze późnogotyckim, zbudowaną na rzucie trzech kwadratów. Najwyższą i najszerszą część stanowi dwukondygnacyjna nawa, zwieńczona czworoboczną kopułą zrębową z jednym załomem i gontową latarnią. Niższe prezbiterium i babiniec mają dachy dwuspadowe. Dachy i ściany pobite są gontem. Dokoła cerkwi ciągną się obszerne soboty wsparte na słupach. Soboty są elementem często spotykanym w cerkwiach karpackich; na Roztoczu Wschodnim występują tylko w Radrużu. Na ścianie ikonostasowej oraz w prezbiterium zachowała się polichromia malowana wprost na drewnie w 1648, prawdopodobnie przez malarzy potylickich. Dawny ikonostas znajduje się obecnie w składnicy ikon w Łańcucie a jedna z ikon w muzeum w Lubaczowie.

W latach 1963-1965 cerkiew została odrestaurowana przez miejscowych rzemieślników pod kierownictwem konserwatorów z Krakowa. W trakcie konserwacji pod węgłem podwaliny odnaleziono osiem szelągów króla Jana Kazimierza z 1665 (obecnie w muzeum w Lubaczowie). Na przedcerkiewnym cmentarzu (pow. ok. 16 a), otoczonym murem, stoi kilka kamiennych krzyży oraz krypta właścicieli Radruża - Andruszewskich. W pobliżu dwa inne cmentarze: starszy i większy o pow. ok. 42 a i mniejszy o pow. 14 a. Na obu zachowały się zabytkowe nagrobki bruśnieńskie.

Świątynia wykazuje wiele cech wspólnych z cerkwią Świętego Ducha w Potyliczu.

Cerkiew w roku 2012 znalazła się na liście World Monuments Watch jako jeden ze stu cennych zabytków na świecie zagrożonych zniszczeniem. 21 czerwca 2013 roku została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Tekst pochodzi z:

https://www.geocaching.com/geocache/GC7KK1P

Stefkowa - cerkiew przy drodze

sad.podkarpackie.travel/

Cerkiew zbudowana w latach 1836–40 prawdopodobnie z fundacji Andrzeja Górskiego i Laskowskiego, staraniem ówczesnego proboszcza Benedykta Kałuźniackiego. Stojącą nieopodal cerkwi drewnianą dzwonnicę postawiono w 1906 r. Od 1953 r. świątynia użytkowana przez Kościół rzymskokatolicki.

Jest ona typowym przykładem budowli cerkiewnych, jaki upowszechnił się w XIX wieku w dolinie górnego Sanu. Cerkiew jest orientowana, zbudowana na planie prostokąta, posiada konstrukcję zrębową trójdzielną z zamkniętym trójbocznie sanktuarium. Po bokach zbudowano dwie zakrystie - od północy i od południa. Od strony zachodu, przy babińcu, dostawiono wieżę – dzwonnicę konstrukcji słupowej pod dachem namiotowym. Nawa  jest szersza i wyższa od przylegających do niej pomieszczeń. Zrąb ścian nawy, sanktuarium i babińca jest równej wysokości. Dachy są dwuspadowe a nad zakrystiami – pulpitowe. Nad nawą znajduje się baniasta wieżyczka na sygnaturkę. Ściany poszyte są gontem a wieża szalowana pionowymi deskami. Na szczycie sygnaturki oraz nad sanktuarium i wieżą umieszczono żelazne kute krzyże. 
Otoczony starodrzewem zespół cerkiewny rozmieszczony jest na niewielkim wzniesieniu w środkowej części wsi, po północnej stronie drogi Olszanica – Ustrzyki Dolne. Cerkiew orientowana. W jej bezpośredniej bliskości kilka nagrobków z XIX/XX w. oraz dzwonnica od południa. W odległości ok. 150 m na północ cmentarz, na nim zabytkowe nagrobki.

Budowla konstrukcji zrębowej trójdzielna, z sanktuarium zamkniętym trójbocznie, z parą zakrystii od północy i południa, z wieżą konstrukcji słupowej dostawioną przy babińcu od zachodu. Nawa, babiniec i wieża na planie prostokąta, sanktuarium zamknięte trójbocznie. Nawa szersza i wyższa od przylegających do niej pomieszczeń. Zrąb ścian sanktuarium, nawy i babińca równej wysokości. We wszystkich pomieszczeniach stropy deskowe. Dachy dwuspadowe, nad zakrystiami – pulpitowe. Na środku kalenicy dachu nawy baniasta wieżyczka na sygnaturkę. Wieża słupowa pod dachem namiotowym. Ściany cerkwi pobite gontem. Wieża szalowana deskami pionowo. Wszystkie połacie dachowe pokryte blachą. Przycieś w całym budynku osłonięta fartuchem na ryglach pobitym blachą. Na sygnaturce oraz w zwieńczeniu dachów sanktuarium i wieży żelazne kute krzyże. Ściany dzwonnicy poszyte gontem, dach namiotowy pod blachą.

We wnętrzu zachowała się część ikonostasu z 1904 roku, a w prezbiterium ołtarz zaprestolny z ikoną Bogarodzicy z 1797 roku (fundacji Bazylego Bodnara)oraz monumentalny baldachim.  Pod chórem znajduje się obraz Świętego Hieronima z XVII wieku. Pozostałe wyposażenie pochodzi z XVIII i XX wieku - m.in. ołtarze boczne, obrazy na płótnie, feretrony,  oraz portret fundatora cerkwi, Andrzeja Górskiego, z poł. XIX w.

Opodal cerkwi otoczonej starodrzewem w 1906 roku, wzniesiono drewnianą dzwonnicę z dwoma dzwonami z brązu: pierwszy wykonane na początku XX wieku a drugi w 1926 roku. W niedalekiej odległości jest stary cmentarz, na którym zachowało się kilka nagrobków z XIX/XX wieku. Od roku 1947 (różne daty)cerkiew w Stefkowej pełni rolę rzymskokatolickiego kościoła filialnego parafii Niepokalanego Poczęcia NMP w Olszanicy.

Świątynia w Stefkowej, pomimo przekrycia głównych pomieszczeń dachami kalenicowymi i zrównania wysokości zrębu ich ścian, pozostaje budowlą wyraźnie tradycyjną, nawiązującą kompozycyjnie do dawnej architektury cerkiewnej. Wyraża się to wyraźną trójdzielnością budynku, akcentowaną dominacją masywu nawowego oraz trójbocznym zamknięciem sanktuarium organicznie powiązanego z parą bliźniaczych zakrystii (nawiązanie do pastoforialnego układu z prothesis i diakonikonem). Wieża-dzwonnica w masywie zachodnim została podporządkowana układowi przestrzennemu zasadniczej części cerkwi. Taki typ budowli cerkiewnych, zarówno wieżowych, jak bezwieżowych, upowszechnił się w XIX w. na obszarze górnego Nadsania.

Tekst pochodzi z: sad.podkarpackie.travel 

oraz z  https://www.geocaching.com/geocache/GC7XRMD

wiecej - http://www.twojebieszczady.net/st_cerkwie/cerkiew_stefkowa.php

Kwiatoń - UNESCO

Świątynia jest wręcz klasycznym przykładem łemkowskiej architektury cerkiewnej, a ze względu na swoje proporcje uważana za jedną z najpiękniejszych cerkwi w Polsce. Wystrój wnętrza stanowi polichromia o motywach figuralnych i ornamentalnych z 1811 r. Zachowało się tu kompletne wyposażenie: ikonostas (ściana z ikonami) autorstwa M. Bogdańskiego z 1904 r., w prezbiterium ołtarz główny z XIX w., dwa ołtarze boczne z ikonami Matki Boskiej z Dzieciątkiem oraz Zdjęcia z Krzyża.